2014 yılından öne çıkan satır başları

2014 yılında petrokimya piyasalarını etkileyen önemli gelişmelere bakıldığında, gündemin ana maddesini hiç şüphesiz yılın ikinci yarısının başından itibaren mütemadiyen gerileyen petrol fiyatları oluşturdu. Ortalamada %50’yi bulan bu düşüş, 2008 krizi sonrasında görülen en keskin düşüş olurken, bu durum türev piyasalarında da kayda değer derecede hissedildi.

Ancak petrolde neredeyse son 6 aydır devam eden düşüşün tamamının özellikle poliolefinlere tamamen yansımadığı gözlendi. Gerek Asya gerekse Orta Doğu piyasalarında kümülatif olarak kaydedilen düşüşler, Petroldeki düşüş polimer fiyatlarına nasıl yansıdı? başlıklı haberde de belirtildiği üzere, en fazla %30 seviyesinde kaldı.

2014’ün önemli başka bir gündem maddesi de Çin’de peşi sıra faaliyete geçirilen kömür bazlı kapasiteler oldu. Petroldeki düşüşün yanı sıra, Çinli alıcıların kömür bazlı bu tesisler sayesinde arz konusunda ithalata azalan bağımlılığı, polimer piyasalarında yaz sonundan bu yana devam eden gerileme eğilimini perçinleyen başka bir unsurdu. Yine Çin’de kömür bazlı kapasiteler, PP üzerinde YYPE’ye göre daha çok baskı kuruyor başlıklı ChemOrbis haberinde de detaylı bir şekilde belirtildiği üzere, bu durum özellikle homo PP fiyatlarını etkiledi. Nitekim kümülatif olarak global piyasalarda homo PP fiyatları 2014’ün özellikle son çeyreğinde, PE fiyatlarına kıyasla daha büyük düşüşler kaydetti.

Kömür bazlı kapasitelerin yanı sıra Çin’in büyüme hızındaki yavaşlama, ülkenin yaptığı ithalat rakamlarına da yansıdı. Yine ChemOrbis’te yayımlanan Çin’in polimer ithalatı 3 ay üst üste geriledi ve Singapur, Çin’de pazar payını artırdı; İran’ı geride bıraktı başlıklı istatistik haberlerinde de bu durum ayrıntılarıyla işlendi.

Çin başta olmak üzere tüm gelişmekte olan ülke ekonomilerinin yavaşlayan büyüme hızı ve Avrupa ekonomilerinin durağanlaşması da 2014’te talebe dair beklentileri zedeledi. Irak ve Ukrayna’daki siyasi kargaşa ve istikrarsızlık özellikle Türkiye’deki alıcıların ihracat pazarlarını ciddi ölçüde olumsuz etkiledi. Rusya’nın Kırım’a müdahalesinin akabinde, Batı bloğunun Rusya’ya karşı getirdiği yaptırımlar da 2014’ün 2.yarısı süresince dünya piyasalarının gündeminden düşmedi.

Bir diğer önemli başlık para piyasalarında Amerikan dolarının 2014’ün yine 2.yarısında diğer para birimleri karşısında sürekli değer kazanmasıydı. Yılın ilk 5 ayında 1,34-1,39 bandında işlem gören euro/dolar paritesi, Mayıs ortasından yıl sonuna kadar mütemadiyen gerilerken artık 1,21-1,25 bandı arasında işlem görüyor. Euro biriminin dolar karşısındaki %14-15’lik değer kaybına karşın, Rus rublesi %43-45 oranında gerileyerek rekor düşük seviyeleri gördü.

2014 yılı boyunca petrokimya piyasalarındaki sessiz ama önemli başka bir gelişme ise etan gazına yapılan yatırımlardı. ABD’deki kaya gazı devriminin akabinde ülkede iyice hızlanan yatırımların yanı sıra, Avrupa’dan Ineos, Borealis and Sabic krakerlerine ABD’den temin edecekleri etan için krakerlerini dönüştürme ve taşıma projelerine start verdi. Bu bağlamda bir başka önemli haber AB ile ABD arasındaki STA görüşmelerinin 2015’te tamamlanabileceği yönündeydi. Hintli Reliance da yine ABD’den temin edeceği etanı taşımak için kontratlar imzaladı.

Petrokimya piyasalarındaki önemli üretim haberlerine bakıldığında ise, 2014’ün en çok konuşulan konusu Shell’in 2 Ekim’de krakerinde meydana gelen sızıntı nedeniyle tesisini ani bir kararla durdurmasıydı. 900,000 ton/ yıl kapasiteyle etilen, 550,000 ton/yıl kapasiteyle benzen ve 550,000 ton/yıl kapasiteyle stiren üretebilen Moerdijk kompleksinden birçok üretici ham madde temin ettiği için kısa süreli de olsa bu duruş gündemde kaldı. Bu arada, Shell’in Moerdijk krakerinin halen devre dışı bulunduğunu belirtmekte fayda var. Yine tedarik açısından bir başka önemli gelişme yaz aylarında Borouge’un, Ruwais’te Borouge 3 etan krakerini ve PE-4 tesisini faaliyete geçirmesi oldu.