Skip to content

Filtreleme Seçenekleri
Metin :
Arama Kriteri :
Bölge/ülke :
Ürün Grubu/Ürün :
Haber Türü :
Favorilerim:
 

Petrol serbest düşüşte; PE piyasalarının tepkisi 2016 ya da 2008’e benzeyecek mi?

Esra Ersöz - eersoz@chemorbis.com
  • 19/03/2020 (12:52)
ABD’de ham petrol fiyatları, bu hafta ortasında 2002’nin Şubat ayından bu yana görülmemiş olan 20$/varil eşiğine kadar geriledi. Şimdilerde oyuncular tepetaklak olan petrol fiyatlarının PE piyasaları üzerindeki etkisini ölçmeye çalışıyor. Petrolün en son büyük düşüşler yaşadığı 2016 ve 2008-2009 yıllarının, PE fiyatlarının olası dip seviyesine dair bir ipucu verip vermeyeceğini anlamaya çalışıyorlar.

Öyleyse PE piyasalarının Çin, Güneydoğu Asya, Türkiye ve Avrupa’da petrol fiyatlarındaki düşüşe bugün ve 2016 ile 2008 yıllarında nasıl tepki verdiğine dair bir değerlendirme yapalım:

Petrol 18 yılın en düşüğünde, PE piyasaları ise 10-11 yılın en düşük seviyesinde

Geçen hafta WTI ve Brent petrol kontratlarının %30 değer kaybetmesini takiben, düşüş bu hafta devam etti ve hafta ortası itibarıyla ham petrol %35 daha gerileyerek 18 yılın en düşük kapanışını gördü.

Bu arada, PE piyasaları halihazırda 10-11 yıldan daha uzun bir sürenin en düşük seviyelerinde işlem görüyor. ChemOrbis Fiyat Endeksleri Çin, Türkiye ve Güneydoğu Asya için Kasım- Aralık 2008’den bu yana, İtalya için ise Kasım 2009’dan bu yana görülen en düşük seviyelere işaret ediyor.

Bugün, global PE piyasaları sadece petrol fiyatlarındaki benzeri görülmemiş düşüşlerin değil, COVID-19 pandemik salgını nedeniyle büyüyen resesyon kaygılarının ve son yıllarda faaliyete geçen yeni kapasitelerin baskısını da belirgin bir şekilde hissediyor.

PE 2016’da petrole kısmen kayıtsız kalmıştı; peki o tarihte farklı olan neydi?

ChemOrbis Fiyat Sihirbazı’nın haftalık ortalama verilerine göre, petrol fiyatlarının NYMEX’te 30$/varilin altına indiği son tarih Şubat 2016’ydı.

Ancak, PE piyasalarının o tarihte global olarak nispeten güçlü kaldığı görülüyor. Zira o zamanın fiyatları, aşağıdaki tablodan da görülebileceği üzere, bugünkü seviyelerin oldukça üzerinde yer almaktaydı. Her ne kadar PE fiyatları petroldeki keskin düşüşle beraber bir miktar gerilemiş olsa da, bu tarihin öncesinde ve sonrasında aslında çok daha düşük seviyelere tanıklık etmişti.

Büyük ölçüde bir ekonomik kaygı yoktu

4 yıl öncesinde PE fiyatlarının petrole rağmen nispeten gücünü korumayı başarmasının ardında, petrolün düşüşüne global bir resesyon eşlik etmemesi yatıyordu. Resesyon kaygılarından ziyade, 2016’da petrol fiyatlarını aşağı çeken faktör yaptırımların kaldırılmasını takiben İran’ın global pazarlara petrol pompalamaya başlamasıyla oluşan tedarik fazlasıydı. Bu nedenle, petrolün 30$/tonun altına düşüşü o dönemde emtia fiyatları üzerinde belirgin bir yansıma bulmadı.

Arzın kısıtlı oluşu da 2016’da PE’yi destekledi

2016’da petroldeki keskin düşüşe PE’nin kısmen kayıtsız kalmasına yardımcı olan ikinci önemli faktör, global olarak artan talebe karşın arzın kısıtlı oluşuydu. Bu durum YYPE fiyatlarını öyle yükseltti ki, Asya ve Türkiye’de 2015-2017 yıllarında homo PP fiyatlarının üzerine taşıdı. YYPE’nin homo PP üzerindeki bu primi 2018 yılında Asya ve ABD’deki yeni kapasiteler hızla faaliyete geçmeye başlayana kadar sürdü.

Bu sebeple, bugünkü PE fiyatlarını 2016 ile kıyaslamak pek adil olmayabilir. Zira o dönem fiyatları oluşturan dinamikler şimdiki durum ile hiç benzerlik taşımıyor.

2008’deki gibi, petroldeki resesyon kaynaklı düşüşün, PE üzerindeki baskısı daha büyük

Bugüne benzer şekilde, petrol fiyatlarının 2009’daki belirgin düşüşü global ekonomik resesyondan kaynaklanmaktaydı. Temmuz 2008’de 140$/varil ile tüm zamanların en yüksek seviyesine çıktıktan sonra vadeli kontratlar Şubat 2009’a kadar %80 değer kaybederek 40$/varilin altına gerilemişti.

O dönemde Çin, Güneydoğu Asya ve Türkiye’deki YYPE fiyatları petrolü takip ederek aynı zaman zarfında yaklaşık %60 geriledi. 2008’in Kasım ortasına gelindiğinde 50-60$/varil bandındaki petrol fiyatları her ne kadar bugünden oldukça yüksek bir seviyede yer alıyorduysa da, PE fiyatları bu üç bölgede dibe vurdu. Enteresan bir şekilde, petrol fiyatları Şubat 2009’a kadar gerilemeye devam etti. Ancak, PE fiyatları bu gerilemeyi göz ardı etmiş ve iki ay kadar öncesinde toparlanmaya başlamıştı.

Bugüne gelindiğinde, aşağıdaki tablodan da görülebileceği üzere Çin’deki mevcut PE fiyatları 2008’de görülen dip seviyelerin halen üzerinde yer alıyor. Ancak, Türkiye tüm zamanların en düşük seviyelerine oldukça yakın.



Avrupa, petrolün adımlarını yakinen takipte

2008 yılında, Avrupa PE piyasası Asya ve Türkiye’den farklı bir tablo çizmekteydi. İtalya YYPE piyasasının dip arayışı, petrol ile tamamen paralel bir seyir izleyerek Şubat 2009’a kadar sürdü.

Şimdilerde, spot YYPE film fiyatları İtalya’da 2009’dan bu yana görülen en düşük seviyede yer alsa da, halen o senenin Şubat ayında görülen FD 730€/ton seviyesinden oldukça uzak bir konumda. Avrupa’nın COVID-19 salgınında yeni merkez üssü olduğu ve global bir resesyonun kapıda olduğu dikkate alınırsa, ilave düşüşlerin Avrupa PE piyasası için kaçınılmaz olduğu söylenebilir.

Büyük kapasite artışı: 2020, 2008’den daha zorlu mu geçecek?

Bugünkü durum, yaklaşan resesyon nedeniyle 2008’dekine bir nebze benziyor. Ancak, 2008’den farklı olarak PE piyasaları son birkaç yıl zarfında ciddi miktarda kapasite artışı yaşadı. Bu demek oluyor ki; PE talebi daralmaya yüz tutmuşken, pazar çok büyük miktarda PE kapasitesi ile de başa çıkmak durumunda kalacak.

ChemOrbis Tedarik verisine göre, PE kapasiteleri 2008’den bu yana 50 milyon ton artış gösterdi. Bu yeni tesislerin faaliyete geçişi 2017’den sonra hızlanırken, yeni tesislerin yarısı Asya’da, diğerleri sırasıyla Orta Doğu ve Amerika’da yer alıyor.



Lojistik aksamalar PE fiyatlarında ani düşüşleri önlemeye devam edecek mi?

Maliyet ve arz-talep dinamiklerinden gelen baskıya rağmen, PE fiyatları bir süredir hızlı ve büyük fiyat düşüşlerine direniyor. Zira son birkaç aydır global lojistik faaliyetler COVID-19 pandemisiyle mücadele kapsamında alınan tedbirler nedeniyle ciddi şekilde sekteye uğradı.

Birçok ülke arasında kapanan sınırlar, azalan gemi ve konteyner sayısı navlun fiyatlarını belirgin ölçüde yukarı çekerken, bu durum global PE piyasalarındaki düşüşü şimdiye dek kısıtlı tuttu.
Ücretsiz Deneyin
Üye Girişi