Rusya-Ukrayna krizinin petrokimya sektörüne ilk yansımaları

Doğu Avrupa, on yıllardır gördüğü en ciddi güvenlik krizini yaşıyor. Rusya-Ukrayna krizi halihazırda ham petrol ve gaz piyasalarında ralliyi tetiklemesinin yanı sıra, ciddi belirsizlikler oluşturdu. Ayrıca global emtia piyasaları üzerindeki yüksek enflasyon baskılarını perçinledi.

Perşembe günü Rusya’nın Ukrayna’ya askeri operasyon başlattığı yönündeki haberler, global petrol fiyatlarını 6-8$/varil yukarı taşıdı ve Brent petrol gün içi işlemlerde 105$/varile yaklaştı. Avrupa’da doğal gaz fiyatları Perşembe günü %30 yükselerek 2 ayın zirvesine ulaşırken, Avrupa kömürü gelecek yıl için %13 yükseldi.

Bu durum, şüphesiz petrokimya endüstrisinin türev zincirinde yansıma bulacak, ki bu etkilerden bazıları halihazırda kendini göstermeye başladı. Gelişmeler karşısında sarsılan oyuncular, son durumu düzgün analiz edebilmek için çok erken olduğu konusunda hemfikir. Ancak, cevap verilmesi gereken dört büyük soru var:

1.   Ham petrol ve doğa gaz tedariki engellenecek mi?
2.   Yükselen enerji maliyetleri ve oluşan enflasyon baskısı türev talebi baltalayacak mı?
3.   Yaptırımlar Rusya ile ticareti ne kadar etkileyecek?
4.   Rusya’nın polimer ticaretindeki önemi nedir?

Ham petrol ve doğal gaz tedariki sekteye uğrayacak mı?

Rusya, Avrupa’nın en büyük enerji, doğal gaz ve sert kömür ihracatçısı. Kıta, gaz tedarikinin üçte birinden fazlası için Ukrayna üzerinden Rusya’ya bağımlı.

Rusya, gaz tedarikinin aksamayacağını temin etse ve Rus gaz ihracatçısı Gazprom PJSC Perşembe günü Ukrayna üzerinden Avrupa’ya akışın normal olduğunu belirtse de, halihazırda enerji kıtlığıyla yüzleşen Avrupa’da yakıt tedariki, olası aksaklıklar nedeniyle risk altında

Fiyatlar açısından, güçlü görünüm bu makalede analiz edildiği gibi şüphesiz devam edecek.

Yükselen enerji maliyetleri ve enflasyon baskısı türev talep üzerinde baskı kuracak mı?

Enerji fiyatlarındaki artışın özellikle Avrupa’da üretim üzerinde zincirleme etki yapacağı aşikar ve bu durum ticaretin Covid durgunluğundan toparlanma sürecini sekteye uğratacak.

Avrupalı petrokimya oyuncuları çoğunlukla sert yükselen kullanım maliyetleri konusunda endişeli. İtalya merkezli bir imalatçı, “İşleyiciler elektrik ve gaz maliyetlerindeki muazzam artışlarla başa çıkmak için işletim oranlarını düşürmek zorunda kalabilir,” dedi.

Birçok imalatçı da plastik talebinin diğer hammaddelere kayabileceğinden endişeliyken, bazıları da zayıflayan tüketici güveni ve kırılgan ekonomilerin nihai uygulamalar için yaklaşan yüksek sezonu engelleyeceğini düşünüyor.

Yaptırımlar Rusya ile ticareti ne kadar etkileyecek?

Rusya’ya uygulanan yaptırımlar genellikle bankalar ve bireyler üzerinde yoğunlaşıyor. Ayrıca, Rusya bankalar tarafından kullanılan SWIFT olarak bilinen uluslararası ödeme sisteminin dışında bırakılmadı. Böylesi bir durum, Rusya’nın gaz tedariki için ödemeleri imkansız kılardı ve Avrupalı tüketiciler için olumsuz sonuçlar doğurarak tedariki durma noktasına getirirdi.

Dolayısıyla, petrokimya endüstrisindeki oyuncular çoğunlukla krizin uzamadığı bir senaryoda Rusya’ya ve oradan ticaretin ciddi bir darbe almayacağını düşünüyor. Eğer mevcut durum sürese, oyuncular İran örneğine işaret ediyor. Singapur merkezli büyük bir tüccar, “İran PE için Rusya’dan daha büyük bir ihracatçı ve İran’a yaptırımların bu ülkeden PE ihracatları üzerinde pek etkisi olmadı,” dedi.

Rus malı polimerler için ana piyasalardan olan Türkiye’deki oyuncular da Rusya iler ticarette bazı aksaklıkların olabileceğini, zira finansal süreçlerin normalden uzun sürebileceğini belirtiyor. Bununla birlikte, oyuncular “Ülke üzerindeki yıllardır süren yaptırımlara rağmen, İran’dan düzgün yapılan ithalatlar göz önüne alınınca, tedarik seviyeleri muhtemelen pek etkilenmez,” dedi.

Rusya’nın polimer ticaretindeki önemi nedir?

Rusya, polimer ihracatlarında şüphesiz petrol, gaz ve kömürde olduğu kadar güçlü değil. Ancak, istatistikler Rusya’nın yılda yaklaşık 2,4 milyon ton polimer ihracatı yaptığını gösteriyor ve bu da hatırı sayılır bir tonaj.

Çin ve Türkiye öne çıkıyor

PE, Rusya’nın genel polimer ihracatının yarısını oluştururken PP %30’unu oluşturuyor. PE için en büyük alıcı Çin ve PP için ise Türkiye. PE için, Rusya’dan ihracatın %50’si Çin’e, %9’u Kazakistan’a ve %4’ü Türkiye’ye gidiyor. PP’ye gelindiğinde, Türkiye %23’lük payla listenin başında geliyor. Onu takiben ise sırasıyla %15 ve %12 payla Polonya ve Belarus geliyor.

Piyasa oyuncuları, Rusya’nın Doğu Avrupa piyasalarında pazar payı kaybetse dahi Çin ile Türkiye’ye ihracatlarını sürdüreceğini düşünüyor. Bazıları Rus malı PP ve PE için ihracat rotalarının daraldığı bir senaryoda stok baskısı oluşursa, bu bölgelerde rekabetçi fiyatlar oluşabileceğini düşünüyor.