Skip to content

Filtreleme Seçenekleri
Metin :
Arama Kriteri :
Bölge/ülke :
Ürün Grubu/Ürün :
Haber Türü :
Favorilerim:
 

Türkiye geri dönüşüm piyasası darboğazda; hurda ithalatında çözüm bekleniyor

Başak Ceylan - bceylan@chemorbis.com
Merve Madakbaşı - mmadakbasi@chemorbis.com
  • 28/05/2021 (10:33)
18 Mayıs 2021 tarihinde Resmi Gazete’de yayımlanan bir tebliğe göre, Ticaret Bakanlığı, etilen polimer atıkları "ithalatı uygunluk denetimine tabi atıklar" listesinden çıkartarak "ithalatı yasak diğer atıklar" listesine ekledi.

Etilen polimer atık ithalatı yasaklandı; diğer plastik atıkların ithalatı zorlaştı

Aynı tarihte Çevre ve Şehircilik Bakanlığı tarafından yayımlanan bir genelge ise, 2021 yılında plastik atık ithalatı yapmak üzere atık ithalatçısı kayıt belgesi alan firmaların, belgelerini 45 gün içinde iade ederek yeni belge başvurusunda bulunmasını zorunlu kıldı.

Genelge, firmalardan yıllık üretim kapasiteleri dikkate alınarak ton başına 100 TL’lik 3 yıl süreli kesin banka teminat mektubu alınmasını zorunlu kılıyor. Aynı zamanda, ithal edilen atıkların içeriğinde ağırlıkça %1’den fazla yabancı madde bulunduğunun tespit edilmesi halinde firmaların kayıt belgeleri iptal edilecek ve söz konusu firmalar 5 yıl boyunca yeniden atık ithalatçısı kayıt belgesi alamayacak.

Kararın arkasında yatan sebepler

Türkiye’nin plastik atık ithalatı, çeşitli sivil toplum örgütlerinin yayımladığı raporların yanı sıra, yerli ve yabancı medya kuruluşlarında özellikle İngiltere’nin atıklarının yarısını Türkiye’ye ihraç ettiği yönündeki haberler ile birlikte kamuoyunda daha sık gündeme gelmeye başladı.

ChemOrbis’e konuşan geri dönüşüm sektörü mensupları, oluşan kamuoyu algısının doğru olmadığını ve sektörün söz konusu yasağın ardından derin bir darboğaza girdiğini ifade ediyor.

Geri dönüşüm piyasasından karara ilk tepkiler

Kararı şaşkınlıkla karşıladıklarını belirten geri dönüşümcüler, yaklaşık 10 milyon ton/yıl plastik mamul üretimine sahip olan Türkiye’nin hammadde yetersizliği dolayısıyla Avrupa’dan plastik atık ithalatı gerçekleştirmesinin zorunlu olduğu görüşünde.

Geri dönüşümcüler, etilen polimer atık ithalatına getirilen yasağın kısa ve uzun vadedeki etkisinin geniş kapsamlı olacağını belirtti.

“Türkiye’de geri dönüşümcüler, bu sektörde rekabetçi bir konumda yer alıyor. Son yasakla birlikte, bu rekabet gücü de kaybolacaktır,” diyen İstanbul merkezli bir geri dönüşümcü, bu rekabet kaybının fiyat artışı olarak geri döneceğini sözlerine ekledi.

Orijinal hammadde piyasalarına olası etkiler gündemde

Orijinal hammadde piyasasındaki oyuncular, özellikle film ve boru sektöründe sanayicilerin orijinal mallara karıştırmak suretiyle geri dönüştürülmüş hammadde kullandıklarını; dolayısıyla kararın YYPE piyasasını orta vadede yukarı çekebileceğini öngörüyor.

PAGDER verilerine göre, Türkiye’nin plastik geri dönüşüm sektörü, 2018 yılında 116 milyon dolar karşılığında 436,000 ton hurda ithal etti. Yurtiçinde plastik hammaddeye ve sonrasında mamule dönüştürülerek ihraç edilen bu atıklardan 770 milyon dolar civarında ihracat geliri elde edildi.

Yasağın ekonomiye olumsuz yansımaları kaçınılmaz

Plastik geri dönüşüm sektörünün yaklaşık olarak 300.000-350.000 kişiyi istihdam ettiğini belirten bir geri dönüşümcü, oluşan darboğaza bir çözüm getirilememesi halinde istihdamın tehlikeye gireceğini de sözlerine ekledi.

Söz konusu yasağın ardından geri dönüşüm sektöründe yükselen sesler, yurtdışında artan talep ile Türkiye’deki hammadde açığının, yapılan hurda ithalatı ile kapatıldığına işaret ediyor. Bir geri dönüşümcü, “Ülkemiz, yıllar içerisinde plastik geri dönüşümüne yönelik önemli adımlar attı. Bu sayede birçok sanayici, verilen teşviklerden de faydalanarak önemli geri dönüşüm ve işleme kapasitelerini kurdu. Katma değer üretilen bu sektörün kamuoyunda olumsuz bir algı oluşturan kişilerin eylemlerinden mesul tutulmasını doğru bulmuyoruz,” yorumunda bulundu.

Düzenlemeden onlarca sektörün etkileneceğini söyleyen sektör temsilcileri, ayrıca tesislerin kapanması durumunda Türkiye’nin döngüsel ekonomi hedeflerinin zarar görebileceğini söylüyor, ve ekliyor: “Avrupa Birliği ülkelerine sirküler ekonomi kapsamında öngörülen şartlarla imal edilmiş mamullerin ihracatına gölge düşebilir.

Sektör temsilcilerine göre, bugün üretim kapasitesi 850.000 ton olan plastik geri dönüşüm sektörünün mevcut büyümesini sürdürmesi halinde 2030 yılında 4,3 milyon tona ulaşması bekleniyordu.

Yeni izin belgesi alacakları zorlayacak düzenleme

Genelge geri dönüşümcüler arasında tartışma konusu oldu. Yeni atık ithalatçısı kayıt belgesi başvuruları için zorunlu kılınan ton başına 100 TL’lik banka teminat mektubunun birçok üreticiyi finansal açıdan zorlayacağı bildirildi. Yıllık toplam 20.000 ton üretim kapasitesine sahip olduğunu belirten bir geri dönüşümcü, yaklaşık 2 milyon TL tutarında kesin teminat mektubu alması gerektiğini ve bu durumda ithalat yapamayacağını dile getirdi.

Bir PET Flake üreticisi de, üretimde %10-15 oranında geri dönüştürülmüş ithal malzeme kullandıklarını ve ilerleyen dönemde finanse etmesi zor olacağından ithalat yapmama kararı aldıklarını kaydetti. Oyuncu, “Yeni yatırımımızı iptal etmek zorunda kalabiliriz,” diye ekledi.

Geri dönüşümcüler yasak değil, denetim istiyor

Öte yandan, piyasa oyuncuları, oluşan bu darboğaza diyalog çerçevesinde bir çözüm bulunacağı konusunda iyimser. “Yetkililer ve sektör temsilcileri ile temas halindeyiz. Söz konusu durumun üstesinden gelmeye çalışıyoruz,” diyen bir oyuncu, topyekûn bir yasak yerine, daha kapsamlı bir denetimden yana olduklarını belirtti.

Oyuncular, plastik geri dönüşüm sektörünün sağladığı istihdam ve yarattığı katma değer göz önünde bulundurularak, alınan kararının yeniden gözden geçirilmesini talep ediyor. “Tesislerin harcadığı su, elektrik ve işgücü girdilerinin denetlenmesi, yeterliliklerinin tespit edilmesi ve üretimlerini gerçekleştirdikleri ithalat oranının kontrolü ile yasalara uymayan firmalar belirlenebilir,” diyen bir geri dönüşümcü, denetimlerin sıkılaştırılması ile istenmeyen görüntülerin önüne geçilebileceğini belirtti.
Ücretsiz Deneyin
Üye Girişi