ABD-Çin tarifeleri etan ve propan ticaretini tehdit ediyor; Çinli petrokimya üreticileri muafiyet talep edebilir

ABD-Çin ticaret anlaşmazlığı tırmanırken, kilit endüstriyel hammaddeler olan propan ve etan da bu çatışmanın ortasında kaldı. Derinleşen bu ihtilaf, propan ve etan ticaretinde uzun süredir devam eden ticaret akışlarını altüst etme ve her iki ülkedeki üretim ile yatırımları aksatma tehdidi taşıyor. Şimdilerde, piyasa oyuncuları bu hammaddelere bağımlı Çinli üreticilerin Pekin’e yeni vergilerden muaf tutulmaları için dilekçe vermeye hazırlandığını iddia ederek, yerel faaliyetler ve tedarik zincirleri için ciddi sonuçlar doğuracağı konusunda uyarıyor.

Propan: Çin’in PDH sektörü ağır baskı altında

Çin’de propanı propilene çeviren PDH tesisleri şimdiden ciddi aksaklıklarla karşı karşıya. Büyük ölçüde ABD’den LPG ithalatına bağımlı olan Çin’deki 30’dan fazla PDH ünitesi %70-75 oranında azaltılmış kapasiteyle çalışıyor. Reuters’a göre, maliyetler Pekin’in yeni artırılmış tarifeleri nedeniyle yükselirken, ufukta daha fazla üretim kesintisi veya hatta bakım duruşları görünüyor.

Çin’in propan ithalatının yaklaşık %35’i ABD’den geliyor ve Çin, propan bakımından zengin olan ABD LPG’sine %84 vergi uyguluyor. Bu hamle, Washington’un Çin mallarına uyguladığı vergileri %125’e çıkarmasının ardından daha geniş bir misilleme paketinin parçası olarak geldi. Doğu Çin merkezli bir üretici, atmosferi “sert bir kış” olarak tanımlayarak PDH tesislerindeki kullanım oranlarının Mayıs ayında %50’nin altına inebileceğini öngördü.

Çinli tesisler Orta Doğu propanına geçiş yapabilse de, Güney Kore ve Hindistan gibi pazarlardan gelen rekabet, yeniden yönlendirmeyi ekonomik açıdan zorlaştırıyor. Orta Doğu’dan propan temin etmek navlun maliyetlerini de artıracak ve rekabet gücünü zayıflatacak. Ayrıca, Orta Doğu’nun ihracat hacmi ABD’den çok daha az ve Çin’in talebini karşılamıyor.

ABD açısından bakıldığında, 2024 yılında Çin ABD’nin toplam LPG yüklemelerinin neredeyse %27’sini oluşturdu ve en büyük müşteri haline geldi. Bu piyasa tehdit altındayken, ABD kaybı telafi etmek için LPG ihracatını Avrupa, Hindistan ve Güneydoğu Asya’ya yönlendirebilir. Bu arada, ABD’de propan fiyatları Çin’de azalan talep beklentilerini yansıtarak %30 civarında düşüşle 425$/ton seviyesine geriledi.

Buna göre, bazı sektör kaynakları, Çin’in açığı kapatmak için ABD propanını diğer ülkelerden dolaylı olarak satın almak zorunda kalabileceğini öne sürerken, önde gelen tüccarlar Çinli üreticilerin propan hammaddesini tarifelerden muaf tutmak için temyize başvurmayı planladıklarını bildiriyor.

Etan: Stratejik bağımlılık muafiyet talebini artırıyor

Etan için de durum iç açıcı değil; zira ABD arzına daha da bağımlı. Çin, etan ithalatı için neredeyse tamamen ABD’ye bel bağlamışken, 2024 yılında ABD etanının %50’den fazlası Çin’e gitti.

Pekin’in misilleme vergilerine etanı dahil etmesi durumunda sonuçlar ciddi olabilir. ABD’li üreticiler için, en büyük etan alıcısını kaybetmek arz fazlasına yol açabilir, yurtiçi fiyatları baskılayabilir, yatırımları geciktirebilir ve bazı operatörleri üretimi kısmaya zorlayabilir.

Çin için sonuçlar daha hafif olabilir. Ülke etan bağımlılığını artırmış olsa da, halen etileninin çoğunu naftadan üretiyor. Sinopec’in 2024 yıllık raporuna göre, 53 milyon ton/yıl etilen kapasitesinin %70’i naftadan geliyor. Bu çeşitlendirme Çin’e kısa vadeli bir koruma sağlayabilir, ancak etan beslemeli daha yeni tesislerinin uzun vadeli rekabet gücünü tehdit ediyor.

Bu nedenle, birçok Çinli petrokimya üreticisi şimdilerde Pekin’e resmi itirazlar sunmaya hazırlanıyor ve hem etan hem de propan hammaddeleri için muafiyet talep ediyor. ABD’nin şu anda dünya çapında tek uygun etan tedarikçisi olduğunu ve bu tedariki değiştirmenin sadece daha maliyetli olmakla kalmayıp aynı zamanda yakın vadede lojistik olarak da mümkün olmayacağını savunuyorlar.

Kazananlar ve kaybedenler: Karmaşık bir görünüm

Çin için:

• Riskler: Polipropilen gibi türev petrokimya ürünlerinde maliyet artışları; PDH ve etan beslemeli tesislerde operasyonel aksaklıklar; dökme propan ve etan tedariki için sınırlı alternatifler.



• Güçlü yönler: Nafta bazlı üretimle bir miktar koruma; duruşlar veya konsolidasyon yoluyla kapasite fazlasını azaltma potansiyeli

ABD için:

• Riskler:Etilen ve propan için en büyük ihracat pazarının ani kaybı; yurtiçinde beklenen arz fazlası ve düşen fiyatlar; altyapı ve üretim genişletme yatırımlarında gecikme veya azalma



• Güçlü yönler: Malezya, Vietnam ve Tayland gibi ülkelerin kraker ve PDH kapasitelerini artırdığı Güneydoğu Asya başta olmak üzere, ihracat pazarlarını çeşitlendirme fırsatı. Örneğin, Vietnam 2027’de faaliyete geçecek olan terminali öncesinde ABD’den etan ithalatı için uzun vadeli anlaşmalar imzaladı.

İleriye bakış

Ticari gerilimlerin artmasıyla, petrokimya sektörü ABD-Çin anlaşmazlığında önemli bir cephe haline geldi. Çinli üreticilerin bekleyen itirazlarının sonucu, kilit hammaddelerin vergilerden korunup korunmayacağını ve dolayısıyla tesislerin ekonomik açıdan sürdürülebilir seviyelerde faaliyet göstermeye devam edip etmeyeceğini belirleyebilir. Muafiyetlerin tanınmaması halinde, hem Çin hem de ABD uzun süredir birbirine bağımlı olan endüstrilere zarar verme riski taşır ve global petrokimya ticaretinde yapısal değişimleri hızlandırır.