Asya'da, enerji ve hammadde maliyetlerindeki savaş kaynaklı artış pik yapsa da volatilite sürüyor

ABD-İran savaşı ikinci ayını geride bırakırken, Asya’nın maliyet görünümü kritik bir geçiş sürecinden geçiyor. Şiddetli ve tedarik odaklı bir yükselişle başlayan enerji ve hammadde piyasalarındaki dalgalanma, şimdi düzeltmelerin ve yeniden ayarlamanın hakim olduğu çalkantılı bir döneme evrildi. Petrol, LNG, propan, nafta ve kömür gibi birçok önemli gösterge zirveden gerilese de, kırılgan ateşkes koşulları, Hürmüz Boğazı’nda süregelen kesintiler ve tedarik zincirlerinin yeniden şekillenmesi nedeniyle fiyatlar yapısal olarak yüksek seyrini sürdürüyor.

Sonuç, 3 yılın zirvesindeki elektrik fiyatları da dahil olmak üzere yüksek girdi maliyetleriyle mücadele eden, düzensiz toparlanma yaşayan ve sonrasına ilişkin belirsizliğin sürdüğü bir bölge oluyor.

Petrol: Geri çekilmeye rağmen savaş primi sürüyor

Petrol petrol, Asya’da maliyet enflasyonunun ana itici gücü olmaya devam etti; Brent, savaş öncesi seviyelere göre yaklaşık %70 yükselerek Mart sonlarında zirveye ulaştı ve ardından sınırlı bir gevşeme gösterdi. Yaklaşık %14’lük kısmi bir geri çekilmeye rağmen, fiyatlar 100$/varil üzerindeki yüksek seviyesini koruyor; Brent, 27 Nisan’da 108,23$/varilden kapanmış ve 28 Nisan içi işlemlerde 110$ civarında seyretmektedir.

Piyasa, Hürmüz Boğazı ile bağlantılı kesintilerin ihracatı ciddi şekilde sınırladığı Körfez’den gelen önemli tedarik riskini fiyatlamaya devam ediyor. Tahminlere göre, savaş öncesi bölgesel üretimin yarısından fazlası, ihtiyati duruşlar, sevkiyat darboğazları ve sınırlı tanker tedariki nedeniyle halen devre dışı durumda. Kısmi bir toparlanma beklenmekle birlikte, süregelen jeopolitik belirsizlik ve duraklayan diplomatik girişimler savaş priminin fiyatlara yerleşmiş kalmasını sağlıyor.

LNG: Yapısal sıkışıklık kısa vadeli düzeltmeden ağır basıyor

Asya LNG Japonya/Kore (JKM) vadeli işlemleri, büyük enerji göstergeleri arasında en keskin artışı kaydetti; Mart ortasında savaş öncesi seviyelerin iki katından fazla yükseldikten sonra yaklaşık %26’lık bir gerilemeyle 28 Nisan itibarıyla yaklaşık 16,5 $/MMBtu’ya düştü. Bu düzeltmeye rağmen, piyasa temel olarak sıkışık kalıyor ve tedarik kesintilerinin kalıcı sonuçlar doğuracağı öngörülüyor.

IEA’ya göre, çatışma 2026 ile 2030 arasında global pazarından 120 milyar m3’ten fazla LNG tedarikinin çekilmesine yol açabilir; hemen yaşanan kayıplar ise Hürmüz üzerinden akışların durmasından dolayı halihazırda görülüyor. Temel altyapının zarar görmesi ve genişleme projelerindeki gecikmelerin sıkışıklığı uzatması muhtemel, bu da Asya genelinde spot mallar için rekabeti şiddetlendiriyor. Sonuç olarak, LNG’de son fiyat gevşemesine karşın elektrik ve sanayi maliyetleri üzerindeki yukarı yönlü baskı devam etmekte.

Propan: Asya batıya dönerken ticaret akışları yeniden şekilleniyor, Çin’in PDH çalışma oranları düşürüldü

Propan Uzak Doğu Endeks Vadeli İşlemleri, Orta Doğu ihracatındaki keskin düşüş ve alternatif tedarik arayışıyla Mart ayında %50’den fazla arttı. Fiyatlarda yaklaşık %7’lik ve 850 $/ton civarındaki kısıtlı bir düzeltme görülse de asıl önemli değişim, ticaret akışlarının hızla yeniden şekillenmesiyle yapısal oldu.

Asya, giderek daha fazla Amerika Birleşik Devletleri ve diğer Batı Yarımküre tedarikçilerine yöneldi ve ABD ihracat altyapısı kapasitesinin sınırına yaklaşarak çalışıyor. Bu değişim, daha uzun denizcilik güzergahlarına, yüksek navlun maliyetlerine ve lojistik kısıtlamalara yol açtı. Aynı zamanda, Çin’in PDH tesisleri gibi türev sektörlerde hammadde sıkıntıları nedeniyle işletim oranları %60’ın da altına çekildi; bu da kesintinin daha geniş çaplı endüstriyel etkisini ortaya koyuyor.

*Resme sağ tıklayıp yeni sekmede açarak tam boy anlık görüntüyü görüntüleyebilirsiniz.

Nafta: Rekor zirveden kırılgan toparlanmaya

Nafta piyasaları en dramatik bozulmalardan birini yaşadı; fiyatlar Mart sonlarında Japonya CFR bazında tüm zamanların zirvesi olan yaklaşık 1250 $/ton’a ulaştı— savaş öncesi seviyelerinin iki katından fazla.Artış, Orta Doğu tedarikindeki neredeyse keskin bir düşüşle tetiklendi ve Asya’ya sevkiyatlar, kesintinin zirvesinde %85’e kadar geriledi. Asya’nın nafta ithalatına olan ağır bağımlılığı, bölgenin kırılganlığını açıklıyor.

O tarihten bu yana fiyatlar hızla geriledi; üç hafta içinde 1040 $/ton civarına indikten sonra son petrol fiyatlarındaki güçlenmeyle birlikte 1125 $/ton seviyesine yeniden yükseldi. Tedarik koşullarında Güney Kore gibi ülkelerin Mayıs ayı için savaş öncesi hacmin %90’ına kadar güvence sağlamasıyla temkinli bir iyileşme gözlenmesine karşın, piyasalar her yeni aksaklığa karşı son derece hassas durumda. Bu süreçte, halihazırda fiyat farkı türevinde, kraker işletim oranları düşerken bölge genelinde imalat tedarik zincirlerinde baskı artmakta.

Kömür: Yerel dinamikler global şoku dengeledi

Asya’da kömür vadeli işlemleri (Newcastle Coal), diğer enerji göstergelerine kıyasla görece daha az dalgalı seyretti ve zirvede %25 civarı yükselerek 144 $/ton’u aşarak 2024’ten bu yana en yüksek seviyelerine ulaştı. Petrol ve gaza kıyasla, kömür piyasası daha çok yurtiçi dinamiklerle desteklenirken, jeopolitik kesintilerden daha sınırlı etkilenmiştir ve zirveden %10 civarında gevşemiştir.

Çin’de liman stoklarının sıkılaşması, sanayi talebinin güçlü kalması ve demiryolu bakımından kaynaklanan lojistik kısıtlamalar fiyatları destekledi. Hidroelektrik üretiminin zayıf kalması, kömürle çalışan santrallere bağımlılığı artırarak, diğer enerji piyasalarının düzeldiği bir ortamda dahi yüksek fiyat seviyesinin korunmasına katkıda bulundu. Daha sınırlı dalgalanma, kömürün göreceli olarak izole tedarik zincirinden kaynaklanıyor olsa da fiyatlar sağlam kalıyor.

Elektrik: Maliyet etkisi sektörlerde yaygınlaşıyor

Çin’in güneyinde elektrik fiyatları, enerji şokunun elektrik sektöründe yarattığı dalgalarla yukarı yönlü artış gösterdi ve Guangdong bölgesinde spot fiyatlar Nisan ayında neredeyse iki katına çıkıp yaklaşık 680 yuan/MWh’ye ulaşarak üç yılın zirvesine erişti. Bu artışın ardında başlıca neden, LNG maliyetlerindeki yükseliş olup, bu da doğalgazla çalışan enerji santrallerinin marjinal üretim maliyetlerini önemli ölçüde artırdı.

Bu ani yükseliş, elektrik piyasalarını zorlamaya başladı ve bazı brokerler kontrat yükümlülüklerini karşılamakta güçlük çekerken, sanayi kullanıcıları da giderek daha yüksek spot fiyatlara maruz kalıyor. Birçok tüketici uzun vadeli kontratlarla kısmen korunsa da, yüksek spot piyasa gelecekteki fiyatlamalar için daha yüksek bir taban oluşturmakta ve yaz dönemi talep zirvesi öncesinde kalıcı maliyet baskısı endişesine yol açmaktadır.