Çin’in kömürden olefin üretim sektörü, kapasitenin 15,4 milyon ton/yıla ulaşmasıyla yeni bir aşamaya girdi

Çin’in kömürden olefine (CTO) endüstrisi, yıllar süren teknolojik iyileştirmelerin ardından 15,42 milyon ton/yıl seviyesinde endüstriyel ölçekli kapasiteye ulaştı. Bu süreçte politika yapıcılar ise giderek odağını kapasite artışından yüksek katma değerli, daha verimli ve daha düşük karbonlu üretime kaydırıyor.

China Chemical Industry News tarafından yayımlanan bir rapora göre, China Petroleum and Chemical Industry Federation (CPCIF) Başkan Yardımcısı Fu Xiangsheng, 26-28 Ağustos tarihlerinde Urumçi, Xinjiang’da düzenlenen 14. Kömür Kimya Endüstrisi Gelişim Konferansı’nda Çin’in modern kömür kimya endüstrisinin başarılarını ve karşı karşıya olduğu zorlukları özetledi.

Fu, Çin’in bol kömür kaynakları ve görece sınırlı petrol ve gaz rezervleri göz önünde bulundurulduğunda modern kömür kimyasallarının ülke için stratejik önemini koruduğunu belirtti. Ancak sektör, aşırı kapasitenin kontrolü, ürün farklılaştırmasının artırılması ve emisyonların azaltılmasının giderek daha önemli hale geleceği yeni bir aşamaya giriyor.

Teknolojik ilerlemelerle CTO kapasitesi 15,4 milyon ton/yıla ulaştı

Çin’in CTO kapasitesi, 14. Beş Yıllık Plan dönemi sonunda 15,42 milyon ton/yıla erişirken, yurtiçi teknolojiler de gelişimini sürdürüyor. Rapora göre Dalian Institute of Chemical Physics’in metanolden olefine (MTO) teknolojisi halihazırda üçüncü nesline ulaşmış ve hammadde tüketimini %20’den fazla azaltmış durumda.

Kaynak verimliliği de önemli ölçüde arttı. 14. Beş Yıllık Plan döneminde CTO çıktı birimi başına kömür tüketimi %8,3 düştü, enerji tüketimi %3,7 azaldı ve su kullanımı %22,2 oranında geriledi.

Çin, özellikle kömür açısından zengin Ordos, Yulin, Ningdong ve Zhundong gibi bölgelerde birçok büyük modern kömür kimya merkezi geliştirdi. Raporda Baofeng Energy ve China Coal Energy gibi önde gelen CTO üreticilerinin sektörün sanayileşmesi sayesinde öne çıktığı vurgulandı.

Kömüre dayalı üretim Çin’de nafta karşısında maliyet üstünlüğünü sürdürüyor

Ekonomik dinamikler de, Çin’in giderek çeşitlenen hammadde yapısında kömür bazlı olefinlerin rolünü güçlendirdi. Raporda atıfta bulunulan CPCIF verilerine göre, Çin’de kömürden etilen üretim maliyeti 2025’te ton başına yaklaşık 4300 CNY ile konvansiyonel nafta yolunun 5600 CNY/ton ve ithal etan yolunun 5070 CNY/ton olduğu belirtildi.

Bu, yurtiçi kömüre dayalı üretimi, Çin’in olefin hammadde yapısında halen %70’ten fazlasını oluşturan ve petrol fiyatlarına yakın seyreden nafta krakingine kıyasla belirgin bir maliyet avantajına sahip kılıyor.

Buna karşın, Çin’in kömür yolu, düşük maliyetli bol hammaddeye sahip bölgelerdeki etana dayalı üretime göre daha az rekabetçi konumda kalıyor. ABD’de etandan etilen üretim maliyetinin yaklaşık 2760 CNY/ton, Suudi Arabistan’da ise 2390 CNY/ton seviyesinde olduğu tahmin ediliyor. Bu nedenle raporda, kömür bazlı olefinlerin Çin için önemli bir çeşitlendirme seçeneği olduğu, ancak dünyanın en düşük maliyetli hafif hammadde üreticileriyle açık bir rekabete girmediği vurgulandı.

Çin, CTO kapasite artışına yönelik yeni kısıtlamaları gündeme alıyor

CTO’nun yurtiçi maliyet avantajına rağmen, Çin modern kömür kimyası stratejisini büyüklük odaklı eski modelden uzaklaştırırken, daha sıkı ek kapasite ilaveleri kısıtlamalarını sinyali veriyor.

15. Beş Yıllık Plan döneminde, sektörde petrol bazlı hammaddeleri tamamlayıcı rolden “stratejik rezerv” işlevine doğru bir geçiş bekleniyor, diyor Fu. Politika yönelimi, toplam kapasite ve yeni kapasite ilavelerine sıkı kontrollerin yanı sıra mevcut tesislerde teknolojik iyileştirmelerin önceliklendirilmesini öngörüyor.

Özellikle raporda, temel modern kömür kimyası ürünlerinde ve nihai mamullerde izinsiz kapasite artırımlarının önüne geçilmesi gerektiği, kömürden olefine, kömürden MEG’ye ve kömürden etanole özel olarak atıf yapılarak vurgulandı. Çin’in bunun yerine kömürden petrol ve gaz, özel yakıtlar, kömür bazlı aromatlar ve biyobozunur mamuller gibi stratejik projelere öncelik vermesi, yeni projelerde ise enerji ve su verimliliği ile karbon emisyonları konusunda daha sıkı gereksinimler getirilmesi bekleniyor.

Yüksek karbon yoğunluğu temel bir engel olmaya devam ediyor

Çevresel performans, son dönemdeki verimlilik artışlarına rağmen CTO’nun karşı karşıya olduğu en büyük sorunlardan biri olmaya devam ediyor. Rapora göre, kömür bazlı olefinlerde ton başına karbon emisyonları, konvansiyonel petrol bazlı yola kıyasla üç kat civarında; bu farkın temelinde ise olefin üretiminden önce gerçekleştirilmesi gereken ek gazlaştırma, arıtma ve metanol sentez adımları yatıyor.

Çin’in 2030 karbon zirvesi hedefine yaklaşırken bu dezavantaj giderek daha büyük önem kazanıyor. Hükümetin karbon azaltımı hedefi, süregelen kapasite fazlası ve emtia kimyasallarındaki yoğun rekabetle birleşerek, üreticiler üzerinde mevcut tesisleri geliştirme yönünde ilave baskılar oluşturacak; yeni bir büyük ölçekli genişleme dalgası hedefinin ise önünü kesecek.

Buna bağlı olarak, Çin’in CTO sektörünün bir sonraki evresinin, geleneksel kapasite ilavesinden ziyade verimliliğin yükseltilmesi, daha üst segment ve farklılaştırılmış ürünlerin geliştirilmesi ile daha düşük karbonlu teknolojilerin entegrasyonu üzerine yoğunlaşması bekleniyor.