Çin ve G. Doğu Asya'da olefinler için 2026 görünümü: Belirsiz talep, arz fazlası, marj erozyonu ve zayıf türev piyasaların yarattığı kusursuz fırtına

Asya’da, etilen ve propilen zincirlerinde zayıf karlılığın devam etmesiyle, olefin sektörünün 2026’da da baskı altında kalması muhtemel. Yapısal arz fazlası, zayıf türev talep, dalgalı hammadde maliyetleri ve artan jeopolitik riskler bölge genelinde marjlar üzerinde baskı kuracak. Üreticilerin kayıpları azaltmak için işletim oranlarını düşürmek ve duruşları uzatmak gibi tedarik disiplinine güvenmesi muhtemel.

Talepte sürdürülebilir bir iyileşme olmadan, fiyatların toparlanma ihtimali zayıf. Güney Kore ve Singapur’da daha eski ve rekabet gücü düşük kapasitelerin ortadan kaldırılmasına yönelik çabalar başlamış olsa da, bu çabaların 2026’da bölgedeki arz dengesi üzerindeki etkisinin sınırlı olacağı düşünülüyor.

Asya’da etilen ve propilen piyasaları, 2025’e nispeten yüksek seviyelerden giriş yaptı, ancak yıl içinde toparlanamadı. Hem Çin hem de Güneydoğu Asya’da fiyatlar 2025’i, yılın başındaki seviyelerin oldukça altında kapatmadan önce, kısa stabilizasyon dönemleriyle birlikte kademeli olarak geriledi.

G. Koreli ve G. Doğu Asyalı üreticilerin konsolidasyonuna rağmen arz fazlası 2026’da da sürecek

2026 için planlanan yeni olefin kapasitelerinin çoğu Kuzeydoğu Asya’da yoğunlaşacak. BASF, Zhanjiang, Guangdong’da 400.000 ton/yıl propilen üretimi de içeren 1 milyon ton/yıl kapasiteli etilen krakerini yakında faaliyete geçirecek. PetroChina Dushanzi, Xinjiang’da yıllık 1,2 milyon ton kapasiteli bir etilen krakeri inşa ediyor ve bu projenin 2026’nın 4. çeyreğinde tamamlanması planlanıyor. Projenin propilen kapasitesi ise yıllık 450.000 ton olacak. Huajin Aramco Petrochemical, 2026’nın 3. çeyreğine kadar Panjin merkezli bir krakeri devreye almayı planlıyor ve bu kraker yılda 1,65 milyon ton etilen ve 700.000 ton propilen üretecek. Bu arada, Aramco destekli S-Oil’in Güney Kore’deki Shaheen projesi, dünyanın en büyük buhar krakerini inşa edecek ve bu kraker yılda 1,8 milyon ton etilen ve 770.000 ton propilen üretecek, tamamlanması ise 2026’nın ikinci yarısında bekleniyor.

Çin’de üç yeni krakerin faaliyete geçtiği 2025 yılında arz fazlası halihazırda belirleyici bir tema olmuştu. Sinopec–Tianjin Ineos, 1,2 milyon ton/yıl kapasiteli Tianjin Nangang etilen projesini başlattı ve Shandong Yulong Petrochemical, Kasım 2024’te 1,5 milyon ton/yıl kapasiteli krakerini faaliyete geçirdi. Bu arada, ExxonMobil, Nisan ayında Guangdong’da 1,6 milyon ton/yıl kapasiteli buhar krakerini devreye aldı. 2025 ve 2026 yıllarında eklenecek toplam yeni etilen kapasitesi yaklaşık 9,95 milyon ton/yıl ile hem mevcut hem de öngörülen talep artış tahminlerini fazlasıyla aşıyor.

Güney Kore’de konsolidasyon

Güney Kore hükümeti, kronik arz fazlasını hafifletmek amacıyla nafta kraker kompleksi (NCC) kapasitesini %25 oranında azaltmayı hedefleyen bir yeniden yapılandırma planı açıkladı. Bu, yaklaşık olarak yılda 2.5-3.7 milyon tonluk bir azalmaya denk geliyor. Bu durumun 2026’da bazı fazla ihracat hacimlerini azaltması beklenirken, etkisi Shaheen projesinden gelen yeni arz ile kısmen gölgenecek. Zira, söz konusu yeni kapasite emekliye ayrılan kapasitenin yerini etkili bir şekilde dolduracak.

G. Doğu Asya’da konsolidasyon: ExxonMobil krakeri 2026’nın ilk yarısında kapanacak

Güneydoğu Asya’da, ExxonMobil, Singapur’un Jurong Adası’ndaki eski buhar krakerini Mart 2026 itibarıyla kalıcı olarak kapatacak. Kapanış sürecinin 2026’nın ortasında tamamlanması bekleniyor. Tesis, 875.000 ton/yıl etilen ve 476.000 ton/yıl propilen kapasitesine sahip. Bu hamle, üreticilerin ve hükümetlerin uzun süredir devam eden arz fazlası, marj erozyonu ve Çin’in devam eden kapasite artışına yanıt vermesiyle Asya’nın petrokimya sektöründe görülen daha geniş çaplı yapısal yeniden düzenlemeleri yansıtıyor.

Shell ve Chevron’un Singapur’dan çıkışının ardından, ExxonMobil de benzer bir hamleyle kapatma kararı aldı. Shell, 237.000 varil/gün kapasiteli Bukom rafinerisini ve 1 milyon ton/yıl kapasiteli krakerini, şimdilerde Aster Chemicals and Energy adıyla faaliyet gösteren Chandra Asri–Glencore ortak girişimine sattı. Satış işlemi, Mayıs 2024’te tamamlandı. Chevron Phillips Chemical, 400.000 ton/yıl kapasiteli YYPE tesisini aynı ortak girişime satarak Haziran 2025’te Singapur’daki faaliyetlerine son verdi. Bu satışlar, bölgedeki yüksek maliyetli ve bağımsız varlıklardan daha geniş çaplı bir geri çekilmeyi vurguluyor.

İşletim oranları düşük tutulacak, duruşlar uzatılmaya devam edecek

Süregelen kayıplarla beraber, bölgedeki üreticiler kraker işletim oranlarını düşürdü ve yıl boyunca duruşlarını uzattı. Tayvanlı Formosa Plastics, Mailiao’daki 700.000 ton/yıl kapasiteli 1 No’lu etilen krakerini Ekim ayında durdurdu ve devreye alınma tarihi henüz açıklanmadı. 1,03 milyon ton/yıl kapasiteli 2 No’lu kraker Eylül ayında bir yıllık kesintinin ardından devreye alınırken, yalnızca 1,2 milyon ton/yıl kapasiteli 3 No’lu tesis yılın büyük bir bölümünde çalıştı.

Güney Koreli üreticiler de krakerler ve PDH tesisleri için bakım duruşlarını 4. çeyreğe uzatttı. İşletimin düşük tutulmasıyla kullanım oranları %70-80 civarlarında kaldı. Güneydoğu Asya’da, birçok kraker 2024’ün sonlarından 2025’e kadar uzatılmış duruşlara girdi. Vietnamlı Long Son Petrochemical, 1 milyon ton/yıl kapasiteli etilen krakerini Ekim 2024’te kapatırken tekrar devreye alması Ağustos 2025’i buldu.

Filipinler’de, JG Summit, Batangas nafta krakerini Aralık 2024’te marj baskısı nedeniyle devre dışı bıraktı. 480.000 ton/yıl etilen ve 240.000 ton/yıl propilen üreten bu ünitenin ilk olarak Haziran 2025’te devreye alınması bekleniyordu, ancak halen devre dışı. Sektör kaynakları, şimdilerde tesisin muhtemelen kalıcı olarak kapatılacağını belirtiyor.

Önde gelen üreticiler, üretim marjları üzerinde sıkı bir kontrol sağlamak isteyecek ve bu da işletim oranı kesintilerinin 2026’da olefin talep ve arz dengesini korumak için en iyi araç olmaya devam edeceği anlamına gelirken hem krakerler hem de PDH tesisleri için üretim maaliyetlerindeki artış ve marjlardaki düşüşlerden kaynaklı işletim oranlarındaki kesintiler derinleşesek.

2026’da sıfır veya negatif nafta kraker marjları hakim olacak

2026’da etilen ve propilen fiyatlarının CFR Asya 700$/ton seviyesinde kalması beklendiğinden, nafta etana kıyasla daha pahalı bir hammadde olmaya devam edecek. Yıl boyunca artan nafta ortalamalarına ek olarak üretim maliyeti göz önüne alındığında, nafta bazlı üreticilerin çoğu 2025’te sıfır veya negatif marjlarla karşı karşıya kaldı. Aralık ayı için, 560-580$/tonda yer alan nafta ve üretim maliyetleri ile marjların başa baş olması için etilenin 800$/tonda olması gerekiyor.

Ethan halen en rekabetçi hammadde ve Asya’nın etan ithalatının 2026’da ilave artması bekleniyor. Çinli Wanhua Chemical, ABD’nin Körfez Kıyısı’ndan daha fazla etan akışını sağlayacak üç ila beş yeni çok büyük etan taşıyıcısı (VLEC) eklemeye hazırlanıyor. Bu durum 2026’nın sonlarında etan fiyatlarını yükseltebilse de, ithal etan maliyetleri, petrolün 60$/varil civarında kaldığı varsayımıyla, 2025 yılı boyunca naftanın 100-150$/ton altında yer aldı.

Bu arada, 2026 için planlanan 2,32 milyon ton/yıl yeni PDH kapasitesi propan talebini artıracak ve propilen üretimi için hammadde tedarikini sıkıştıracak.

ABD-Asya etan arbitrajı genişleyecek, etilen akışları sınırlı kalacak

ABD ile Çin arasında yeni bir ticaret gerilimi yaşanmadığı takdirde, 2026’da Çin’e ABD’den etan akışı 2025’e kıyasla artacak. Yılın ilk yarısında ABD’den Çin’e yapılan etan sevkiyat hacimlerinde önemli bir düşüş yaşandı. Nisan-Mayıs ayları arasında yaşanan ABD-Çin gümrük vergisi anlaşmazlıklarında, Trump yönetimi Çin’den ithal edilen polimerlere %54 oranında yüksek bir gümrük vergisi uyguladı. Çin’in ABD’den etan ithalatına %125 vergi getirerek karşılık verme ihtimali nedeniyle endişeler arttı. Haziran ayında ABD Ticaret Bakanlığı, Çin’e etan ihraç etmek için önde gelen ihracatçılar Enterprise Products ve Energy Transfer’e ihracat lisansı gerekliliği getirdi. 1. çeyrek ve 2. çeyrek boyunca Çin’e gönderilen ABD etilen ve etan malları ihmal edilebilir düzeydeydi.

Ancak Temmuz itibarıyla, altı etan krakeri sahibinin hepsi ABD’den Çin’e etan ithal ettiğinden, ABD etan mallarının Çin’e akışı yeniden başladı. 2026’ya bakıldığında, Wanhua Chemical’ın ilave yeni VLEC’leriyle Çin’e etan yüklemeleri 2025 hacimlerini aşacak.

Çin/Asya’da düşen fiyatlar nedeniyle ABD etileninin Çin’e akışı yıl boyunca azaldı. Düşen etilen fiyatlarıyla, 2025’te ABD’den etilen malları öncelikle kontrat bazında yapıldı. Etilen fiyatlarının CFR 700$/tonda değişmeyeceği veya ilave düşeceği için bu durum 2026’da da devam edecek.

Zorlu türev görünüm

Polietilen, polipropilen, monoetilen glikol, polivinil klorür ve stiren monomer dahil türev piyasaların, kronik arz fazlası ve zayıf talep büyümesi nedeniyle 2026’da baskı altında kalması bekleniyor.

ChemOrbis Tedarik Sihirbazı’na göre, Çin 2025 yılında yaklaşık 6 milyon ton/yıl yeni PE kapasitesi ekledi ve 2026 yılında 3,2 milyon ton/yıl, 2027’deyse yaklaşık 8 milyon ton/yıl daha eklemeyi planlıyor. 20 yılın ardından tesislerin emekliye ayrılmasını hedefleyen politikalar bazı kapasiteleri ortadan kaldırsa da, bu etki yeni ilavelerin ölçeğiyle kıyaslandığında muhtemelen sınırlı kalacak.

Çin’in artan PP kapasitesi de agresif ihracatı tetikledi ve Asya genelinde fiyatlar üzerinde baskı kurdu. Güneydoğu Asya da benzer şekilde zayıf bir talep ile karşı karşıya kalırken, bölgedeki, Kuzeydoğu Asyalı ve Orta Doğulu tedarikçiler arasında özellikle rafya ve enjeksiyon türleri için yoğunlaşan rekabet fiyatları daha da baskıladı.

Jeopolitik ve lojistik riskler

ABD-Çin ticaretinde yenilenen gerilimler, Çin polimerlerine yönelik ek tarifeler veya ABD’nin etan ihracatına yönelik kısıtlamalar olefin ticaret akışını bozabilir. Bu arada, Rusya-Ukrayna savaşı petrol piyasalarına dalgalanma yaratmaya devam ederken, Kızıldeniz’deki güvenlik riskleri nedeniyle yaşanan yükleme aksaklıkları artan navlun maliyetleriyle Asya’nın olefin görünümüne bir başka belirsizlik katıyor.

Genel olarak, 2026’nın Asya’nın olefin endüstrisi için başka bir zor yıl olacağı görülüyor. Çoğunluğu Kuzeydoğu Asya’da olmak üzere muazzam kapasite eklemeleri, talep artışını aşmaya devam edecek ve türev tüketimin arz fazlasını giderecek kadar hızlı bir şekilde toparlanması pek olası görünmüyor. Sonuç olarak, üreticiler kayıpları sınırlamak için işletim oranı kesintilerine, hammadde optimizasyonuna ve seçici duruşlara güvenerek, marj-savunma modunda kalacaklar ve anlamlı bir toparlanma, güçlenen talep veya daha derin ve daha sürdürülebilir kapasite rasyonalizasyonuna bağlı olacak.