Exxon, İskoçya’daki Fife tesisiyle etilen kapanış furyasına katıldı

Medya haberlerine göre, ExxonMobil İskoçya’nın Mossmorran bölgesindeki Fife etilen tesisini Şubat 2026’da kapatmayı planlıyor. Yaklaşık 800.000 ton/yıl etilen kapasitesine sahip olduğu bildirilen tesisin artık yüksek işletme maliyetleri, zayıf talep ve şirketin elverişsiz olarak nitelendirdiği Birleşik Krallık politika ortamı nedeniyle rekabet edemediği belirtiliyor.

Şirket, tesisi faaliyette tutmak için bir alıcı aramak da dahil olmak üzere çeşitli seçenekleri değerlendirdiğini, ancak hiçbirinin uygulanabilir olmadığını açıkladı. Kapanış, 179 Exxon çalışanını ve yaklaşık 250 yükleniciyi etkileyecek; bununla birlikte yaklaşık 50 çalışana şirketin İngiltere’deki Fawley kompleksinde pozisyon teklif edilecek.

Mossmorran kompleksi, Edinburgh yakınlarında yan yana bulunan iki tesisten oluşuyor. ExxonMobil tarafından işletilen Fife Etilen Tesisi (FEP), Shell tarafından işletilen Doğal Gaz Sıvıları (NGL) Tesisinden sağlanan etanı etilene dönüştürüyor. Her iki rafineri de ürünlerin yüklendiği Braefoot Bay’deki bir deniz terminaline boru hattı ile bağlı. Mart 2025’te Shell, Avrupa’daki bazı varlıkları kapatarak veya modernize ederek kimya portföyünü optimize etmeyi, böylece getirileri artırmayı ve kullanılan sermayeyi azaltmayı planladığını duyurmuştu.

Avrupa’da kriz derinleşmeye devam ediyor

Bu karar, Rusya’nın Ukrayna’yı işgalinden bu yana yüksek enerji fiyatlarının baskısı altında kalan ve hammaddede dışa bağımlılığı giderek artan Avrupa kimya sektörünün karşı karşıya olduğu daha geniş çaplı güçlükleri gözler önüne seriyor. Birçok üretici, artan maliyetler ve zayıf talep nedeniyle marjlarındaki düşüşle başa çıkmaya çalışıyor.

Exxon, Granvenchon tesislerini halihazırda kapattı

ExxonMobil, Fife açıklamasından önce Avrupa’daki faaliyetlerini azaltmak için halihazırda önemli adımlar atmıştı. 2024 yılının sonunda şirket, etilen krakeri ve 1,4 milyon ton/yıldan fazla toplam kapasiteye sahip PP, LAYPE ve propilen tesisleri de dahil olmak üzere Fransa’daki Gravenchon kompleksindeki ana ünitelerini kapattı. Söz konusu duruşlar, Gravenchon’un PP/PE faaliyetlerinin tamamen sona erdiğini ve bölgedeki petrokimya varlıkları üzerindeki baskının arttığını gösterdi.

Birleşik Krallık için kırmızı alarm çoktan verildi

İngiltere’nin kimya sektöründe kırmızı alarm aylardır çalmaya devam ediyor. Sektör liderleri, yüksek enerji faturaları, artan karbon vergileri ve artan mevzuat baskılarının ülkenin sanayi tabanını erittiğinin altını defalarca çizdi. Kimya Sanayicileri Derneği (CIA) yakın zamanda bu maliyet yüklerinin üretimi denizaşırı ülkelere kaydırdığını ve imalatçıların rekabetçi kalmasını “son derece zor” hale getirdiğini belirtti.

Bu yıl halihazırda bir dizi enerji yoğun tesis kapandı. İskoçya’daki Grangemouth rafinerisi Nisan ayında ham petrol işleme faaliyetlerini durdurdu; Birleşik Krallık’taki Lindsey rafinerisi ise alıcı bulamadığı için kapanma hazırlıklarını sürdürüyor. Exxon’un Fife etilen tesisini kapatma kararı da bu duruma eklendi ve zorlu bir politika ve maliyet ortamının Birleşik Krallık’ın kimya ve rafineri kapasitesinin azalmasını nasıl hızlandırdığını vurguladı.

Ineos Grangemount da risk altında

Ineos’un Grangemouth’taki büyük petrokimya kompleksi de benzer baskılarla karşı karşıya ve bir sonraki büyük kurban olabilir. İskoçya’nın kimyasal üretiminin bel kemiğini oluşturan tesisin olefin ve polimer üniteleri, yükselen gaz fiyatları ve sert karbon maliyetlerinin gelirleri aşması nedeniyle yıllardır zarar ediyor.

Tesis yönetimine göre, Grangemouth benzer bir ABD tesisine kıyasla yılda yaklaşık 100 milyon euro daha fazla enerji maliyeti ödüyor. Buna ek olarak 30 milyon euroya kadar karbon vergisi de eklenince, tesis; Çin ve ABD’deki rakiplerin çok daha düşük enerji maliyetlerinden faydalandığı küresel pazarda ağır bir dezavantaja düşüyor. Birleşik Krallık bu maliyet farkını kapatamazsa, Ineos tesisi önümüzdeki birkaç yıl içinde kapatmak zorunda kalabileceği konusunda uyarıyor; bu da yaklaşık 900 doğrudan iş ve tedarik zincirinde binlerce dolaylı istihdam için ciddi bir risk oluşturuyor.

Avrupa kimya sanayinde yapısal dönüşüme bir bakış

İşte krizin nasıl başladığına, sektör devlerinin neden uzun yıllardır faaliyet gösterdikleri tesisleri kapatma noktasına geldiğine, Avrupa’nın artık yapısal bir yeniden yapılanma ve kaçınılmaz bir geçiş sancısı dönemine girdiği düşünüldüğünde kimya sanayisini nelerin beklediğine dair kısa bir özet.