Türkiye polimer piyasaları, tedarik krizi ve hızla artan maliyetlerle sert yükseldi

Mart ayı, Türkiye’nin polimer piyasaları için son yıllarda nadiren görülen fiyat artışlarını tetikleyen tedarik aksaklıklarıyla çalkantılı bir döneme dönüştü. Geçen ayın son günlerinde Orta Doğu’da artan gerilimler, yalnızca tedarik zincirlerini altüst etmekle kalmadı, aynı zamanda üretim maliyetlerini de son yılların en dalgalı dönemlerinden birine itti.

Petrol, gaz ve polimer taşımacılığı için hayati bir arter olarak kabul edilen Hürmüz Boğazı’nın kapatılması, Asya ve Avrupa’daki üreticiler ile büyük global tüccarlarından gelen ek navlun maliyetleri ve fors majör açıklamaları dalgasını beraberinde getirdi.

Artan hammadde maliyetleri, karşılığında PP, PVC, PE, PS ve PET piyasalarında keskin fiyat artışlarına yol açtı.

Bu gelişmeler, alıcılar arasında panik yaratırken hemen teslim mallara olan talebi hızlandırdı; ancak işleyicilerin, bu sert artışları mamul ürün fiyatlarına aynı hızda yansıtmada zorlanmaları muhtemel görünüyor.

Bayram tatilinin yaklaşmasıyla birlikte alıcıların temkinli davranmaları bekleniyor. Ancak, global fiyat artışları ve savaşa ilişkin belirsizlikler, fiyatların yükseliş eğiliminde kalmasına yol açacaktır. Benzer şekilde Çin, Güneydoğu Asya, Avrupa ve Hindistan’daki piyasalar da tedarik zinciri şoku ve petrol/gaz kıtlığı nedeniyle kayda değer artışlarla karşı karşıya.

PP: Suudi limanlarındaki yoğunluk ithal teklifleri üç haneli artırdı

ABD, İsrail ve İran arasındaki savaşın patlak verdiği haftayı takiben, Türkiye’deki oyuncular herhangi bir ithal teklif duymadı. Satıcılar, hızla yükselen petrol ve navlun piyasalarına karşılık olarak yeni fiyatlamaları askıya aldı. Ana PP tedarikçisi konumundaki Suudi Arabistan, çatışmanın merkezinde yer alması nedeniyle ağırlıklı olarak yüklemeleri riske attı ve Hürmüz Boğazı’ndaki neredeyse durmuş olan trafik, güvenlik endişeleri sebebiyle ek navlun maliyetleri getirdi. Hatta Suudi fabrikalarından Cidde’ye kara yoluyla mal taşımak dahi zor hale gelirken, kamyon bulmakta güçlük yaşanması bölgedeki yoğunluğu artırdı.

Körfez İşbirliği Konseyi dışındaki noktalara giden, Dammam ve Jebel Ali gibi Doğu Körfez limanlarından bazı yüklemeler, Umman’ın Sohar ve Salalah limanlarına veya batıdaki Cidde limanına yönlendirildi; bu durum teslimat sürelerini uzattı ve maliyetleri yükseltti. Tedarikçilere göre, üretim tesislerinden bu limanlara yapılan kara taşımacılığı dahi toplam nakliye maliyetine 100$ kadar ekleniyor. Ayrıca, Umman Salalah limanı saldırılar nedeniyle operasyonlarını askıya aldı.

Bölgesel bir üreticiden bir kaynak, “Ek ücretleri yansıtmak için ton başına 200–250$ zam uyguladık. Yüklemelerin durdurulduğu Al Jubail dışında, Yanbu, Rabigh ve King Abdullah limanları da etkilenen bölgede yer alıyor. Bu limanlarda konteyner tedarikinin iyileştirilmesi ve operasyonların hızlandırılması şart. Aksi halde, üreticiler mal hareket ettiremezse, tesislerini durdurmak zorunda kalabilirler.”.

Bu hafta, bazı menşeiler için yeni homo PP teklifleri yavaş yavaş ortaya çıktı; aylık bazda artışlar 200–500$/ton aralığında yaşanırken, homo PP 1400$/ton CIF Türkiye eşiğini aştı. Bu tekliflerin yalnızca birkaç gün geçerli olduğu da dikkate değerdi. İthal malın sıkışık tedariki, yurtiçi piyasada neredeyse günlük fiyat artışlarına yol açtı. Lokal üreticisi Petkim, hemen teslim mala olan yüksek talep nedeniyle kontrollü satışlarını sürdürdü; rafya piyasası ise haftanın ortasında KDV dahil 1900$/ton seviyesini geçti.

PE: Kötüleşen tedarik kısıtlarıyla ithal teklifler kıt kalmaya devam ediyor

PE piyasası da bu gelişmelerden büyük ölçüde etkilendi. Hiçbir ithal teklifin duyulmadığı bir haftanın ardından haftanın ortasında, önde gelen bir Suudi üretici, Mart LAYPE C4 film ve YYPE film tekliflerini Şubat ayına göre 250–280$/ton artışla açıkladı; Katar’dan ise fors majör nedeniyle teklif alınamadı.

ABD menşeli mal sunan tüccarlar ise ya piyasadan çekildi ya da ciddi zamlar uyguladı; LAYPE ve YYPE film fiyatları 1200$/ton CIF Türkiye seviyesini aşmış durumda.

Alıcılar, “Orta Doğu’dan sevk edilen malların akıbeti belirsizliğini koruyor ve satıcılar yeni yüklemeler için net bir tahmini varış süresi veremiyor. Bazı işleyiciler aktif şekilde mal ararken, diğerleri de temkinli davranıp tatil sonrası piyasayı izlemek istiyor. Bu büyüklükte ve hızda gerçekleşen resin artışlarını mamul ürün fiyatlarına aynı hızda yansıtmak son derece güç.”.

PVC: AB satıcılarının yokluğunda piyasada geniş fiyat aralıkları izlendi

PVC fiyatları, beklendiği gibi, jeopolitik gerilimlerin maliyetleri hızla tırmandırdığı bir ortamda keskin artışlarla ortaya çıkmaya başladı. Haftanın en sıcak gündem maddesi ise Hürmüz Boğazı’nın kapatılmasının ardından Asya ve Avrupa’da yaşanan hammadde tedarik aksaklıkları nedeniyle üretici ve tüccarlardan gelen fors majör açıklamaları ve müşterilere gönderilen uyarı yazılarıydı. Tayvanlı Formosa Plastics Corporation da son gelişmeler karşısında fors majör ilan eden petrokimya üreticileri arasına katıldı. Bu arada, haftanın başında varil başına 120 dolara fırlayan Brent petrol vadeli işlemleri, Trump’ın bazı açıklamaları sonrası gerilemiş olsa da, yazı sırasında tekrar 100$/varil seviyesinin üzerine çıktı ve dalgalı seyrini korudu.

İthal piyasada, vergili PVC K67 gösterge olarak 900$/ton CIF Türkiye seviyesini geçti. ABD K67, olağan dışı geniş bir 850–1000$/ton aralığında bildirildi; ancak alt sınır hızla ortadan kalkarken, üst sınıra yakın fiyatlarsa vadeli ödeme seçeneklerine rağmen alıcı bulmakta zorlandı. Bir tüccar, ABD menşeli malı 925$/tondan sattığını, piyasada navlun maliyetlerinin istikrarsızlığı ve tedarik görünümündeki daralmanın etkisiyle spekülatif bir havanın hakim olduğunu aktardı.

Bu arada, Çin’in yükselen ihracat PVC fiyatları ile birlikte savaşa bağlı ek ücretler birçok nakliye güzergahında devreye girince, bu hafta ülkeden CIF Türkiye bazlı net fiyat sinyali çıkmasını engelledi.

Avrupa menşeli teklifler yazı sırasında henüz şekillenmemişti. INEOS Inovyn ve QatarEnergy’nin QEM şirketlerinden gelen fors majör haberleri ile bazı Güney Koreli tedarikçilerin sorunları piyasa kaygılarını artırmaya devam etti. Tüccarların elindeki sınırlı Mısır ve Güney Kore menşeli hacimler temelinde, haftalık vergisiz fiyatlar yükseltilerek üst sınırda 1000$/ton CIF seviyesini aştı.

Lokal PVC fiyatları, distribütörlerin hemen teslim mallar için yüksek ikame maliyetlerini ve Petkim’deki sınırlı stokları öne sürerek sert zamlar uygulamaları sonucu haftalık bazda yaklaşık 200$/ton arttı. Yurtiçi üretici, Mart başından beri çok sayıda fiyat artışı yaptı; bunun nedeni olarak ise yükselen hammadde piyasaları ile hem VCM hem de PVC’deki lojistik maliyetlerini gösterdi.

PET: PX yükselişi lokal fiyatlarını 3,5 yılın zirvesine taşıdı

PET piyasaları, Orta Doğu’daki çatışmanın global enerji akışları, navlun güzergâhları ve hammadde piyasaları tedarikini sekteye uğratmasıyla sıçrama yaptı. Hürmüz Boğazı’nın kapanması hem navlun maliyetlerini yükseltti hem de Asyalı üreticiler için hammadde tedarikini sınırladı. Haftanın başındaki özellikle paraxylene’deki artışlar, polyester zincirinde ilave maliyet baskısı yarattı. Petrol, navlun ve ham mallardaki dalgalanma, fiyatlamada belirsizlik yaratırken, tedarikçileri temkinli, alıcıları ise yeni siparişlerde büyük oranda bekle-gör pozisyonunda tuttu.

Çoğu Asya menşeli tedarikçi, üretim ve lojistik aksaklıklar nedeniyle tekliflerini askıya aldı. Tedarik endişeleri, Japonya’dan ENEOS Corp’un Orta Doğu bağlantılı hammadde sorunlarını gerekçe göstererek PX’te fors majör ilan etmesiyle daha da arttı. PET zinciri genelindeki aksaklıklar global tedarik kaygılarını derinleştirdi: Yisheng Petrochemical, Yangpu ve Dalian tesislerinden yapılan yüklemelerde fors majör ilan etti, China Resources FM ilan etti. Indorama, Avrupa’da Orta Doğu bağlantılı aksamalar ve üretim sorunları nedeniyle fors majör açıkladı. JBF global Europe da Mart ayı PET ek ücreti uyguladı ve hızlı yükselen maliyetlere işaret etti.

Lokal fiyatları, ChemOrbis verilerine göre yaklaşık 3,5 yılın en yüksek seviyesine, sert bir artışla ulaştı. Haftanın başında spot görüşmeler yaklaşık 1350$/ton civarında yapılırken, üreticilerin daha sonraki indikatörleri 1380–1400$/ton aralığına yükseldi. Bir yurtiçi üretici ise Pazartesi günü seviyeyi 1480$/tona test edip sonrasında 1380$/tona çekti. Alıcılar büyük oranda stoklara yönelmekte ve piyasa yönü netleşene kadar yeni alımları ertelemekte.

PS: Fırlayan stiren fiyatları yurtiçinde dikkate değer zamları beraberinde getirdi

Global hammadde piyasalarındaki artan tedarik endişelerine karşılık olarak, Türkiye’nin PS piyasasında bu hafta keskin artışlar görüldü; yurtiçi üreticiler ay bazında yaklaşık 250$/tonluk zamlar bildirdi. Kristal ve Antişok fiyatlar sırasıyla 1600$/ton ve 1700$/ton kritik eşiklerine yaklaştı (FCA Adana, KDV hariç). Avrupa ve Asya genelinde spot stiren piyasalarındaki durmaksızın süren artışlar, son fiyat hareketlerinde önemli bir rol oynadı. Lokal üreticilerindeki kaynaklar, hammadde piyasaları zincirindeki istikrarsızlık ve genel lojistik sorunlar nedeniyle neredeyse her gün liste fiyatlarını güncellediklerini teyit etti.

Hammadde piyasalarında Avrupa’da spot stiren fiyatları 1400$/tonu aşarken, Asya rakamları yazı sırasında 1200$/ton seviyesine yaklaştı. Önümüzdeki günlerde Orta Doğu’daki çatışmanın süresi yakından izlenecek. Bu arada, işleyiciler son resin fiyat artışlarını mamul ürün fiyatlarına yansıtmak konusunda endişeli olmaya devam ediyor.