Global deniz taşımacılığı, ana ticaret rotalarında süregelen darboğazlarla karşı karşıya

Küresel tedarik zincirleri Ağustos ayında jeopolitik, hava koşulları ve altyapı kaynaklı bir dizi aksaklığa maruz kalmaya devam ediyor. Orta Doğu ve Asya’dan Avrupa ve Amerika’ya kadar dünyanın önemli ticaret arterlerinden bazılarında koşullar kötüleşirken, diğer bölgelerde ise normalleşmeye yönelik ilk sinyaller görülüyor. Ortaya çıkan tablo, tek bir küresel deniz taşımacılığı krizinden ziyade, sefer programlarının güvenilirliğini azaltmaya ve ticaret akışlarını zorlaştırmaya devam eden bölgesel darboğazların birikimine işaret ediyor.

Baskı noktası	Mevcut durum	Temel sorun
Hürmüz Boğazı	🔴 Kritik	Jeopolitik aksaklıklar
Cidde / Sohar	🔴 Ciddi	Liman sıkışıklığı
Ren Nehri	🟠 Yüksek baskı	Rekor düşük su seviyeleri
Panama Kanalı	🟠 Baskı altında	Su kısıtlamaları
Şanghay / Zhejiang	🟠 Aksaklık	Fırtına sonrası gemi yığılması
Kızıldeniz / Süveyş	🟡 Kırılgan → İyileşiyor	Taşıyıcıların kademeli dönüşü

Güvenlik riskleri artarken Hürmüz trafiği düşük kalmaya devam ediyor

Hürmüz Boğazı’nda anlamlı bir iyileşme görülmezken, süregelen güvenlik endişeleri nedeniyle gemi trafiği normal seviyelerin oldukça altında kalmaya devam ediyor.

Reuters’ın aktardığı Kpler verilerine göre, 18 Ağustos Salı günü boğazdan altı emtia gemisi geçti. Bu sayı Pazartesi günü dokuz olurken, son 10 günlük ortalama olan günlük 11 geminin de altında kaldı. Veriler, günlük dalgalanmalara rağmen bu stratejik su yolundaki trafiğin zayıf kalmaya devam ettiğine işaret ediyor.

Uzayan aksaklık tanker lojistiğini de yeniden şekillendiriyor. Reuters’a göre, Çinli devlet denizcilik şirketleri Temmuz sonundan bu yana gemilerini hem Hürmüz hem de Babülmendep’ten uzak tutuyor. Şirketler bunun yerine tankerleri Körfez dışında konuşlandırıyor ve Orta Doğu ham petrolünü taşımak için Füceyre ve Umman civarında gemiden gemiye transfer yöntemini kullanarak en yüksek riskli su yollarına maruziyeti sınırlıyor.

Körfez’deki liman sıkışıklığı Cidde’den Sohar’a yayılıyor

Körfez lojistik ağındaki sıkışıklık, aksaklıklara yeni bir boyut eklerken baskı artık yalnızca Cidde ile sınırlı değil.

Bölgesel yük akışlarındaki değişiklikler ve alternatif lojistik rotalarına artan bağımlılık terminal kapasitesi üzerinde ilave baskı yaratırken, Cidde’de sıkışıklık yüksek seyrediyor. Süveyş üzerinden verilen servislerin kademeli olarak geri dönmesi de taşıyıcıların Kızıldeniz bağlantılarını yeniden oluşturduğu bir dönemde Suudi limanının stratejik önemini koruyor.

Benzer koşullar Umman’daki Sohar Limanı’nda da bildiriliyor. Körfez’deki bazı önemli limanlarda yaşanan sıkışıklık, konteyner terminalleri üzerindeki baskıyı artırırken sefer programlarının güvenilirliğini azalttı.

Yapılan duyuruya göre Sohar’daki sıkışıklık normal seviyelerin üzerinde seyrederken, medyan gemi bekleme süreleri yaklaşık beş ila altı güne ulaştı. Komşu limanlarda da benzer koşullar görülüyor ve bu durum birden fazla ticaret hattında gemi rotasyonlarını ve sefer programlarını etkiliyor.

Sohar’daki sıkışıklık, Körfez’in diğer bölgelerinde yaşanan aksaklıklar nedeniyle limanın bölgesel yük hareketleri açısından giderek daha önemli hale gelmesi bakımından özellikle dikkat çekiyor. Hem Cidde hem de Sohar’da gemilerin uzun süre beklemesiyle birlikte sıkışıklık, tek bir limana özgü darboğaz olmaktan çıkarak daha geniş çaplı bölgesel bir soruna dönüşüyor.

Ren rekor düşük seviyelerden hafif toparlandı, ancak aksaklıklar sürüyor

Avrupa ise farklı türde bir lojistik darboğazla karşı karşıya. Bu aksaklık, hammadde ve nihai ürün taşımacılığında Ren Nehri’ne büyük ölçüde bağımlı olan Almanya’nın kimya ve sanayi sektörleri açısından özellikle önem taşıyor. Ren’deki su seviyeleri tarihi düşük seviyelere gerilemesinin ardından hafif toparlandı, ancak kıtanın en önemli endüstriyel taşımacılık koridorlarından birinde seyrüsefer halen ciddi şekilde kısıtlı.

Reuters’a göre, Ren’de seyrüsefer açısından kritik bir darboğaz olan Kaub’da ölçüm seviyesi hafta başında yaklaşık 5 cm’ye kadar geriledikten sonra 19 Ağustos’ta 14 cm civarına yükseldi. İyileşmeye rağmen seviyeler rekor düşüklerin yakınında kalırken, gemiler ciddi ölçüde azaltılmış yüklerle çalışmaya devam ediyor. Bununla birlikte, mevcut tahminler önümüzdeki üç hafta içinde Ren’deki su seviyelerinde belirgin bir toparlanmaya işaret ediyor. Bu durum, mevcut seyrüsefer kısıtlamalarının çoğunun kaldırılmasına olanak sağlayabilir.

Panama su kısıtlamalarına karşı kırılganlığını koruyor

Gemi operasyonları açısından su mevcudiyetinin temel bir kısıt olmaya devam ettiği Panama Kanalı’nda da baskı sürüyor.

Güçlenen El Niño koşullarının su mevcudiyetine ilişkin endişeleri artırmasıyla kanal idaresi gemi draftlarını yönetmeye devam ediyor. Panama Kanal İdaresi’nin güncel göstergeleri, izin verilen maksimum draftın Neopanamax gemiler için 48,5 feet, Panamax gemiler için ise 39,5 feet olduğunu gösteriyor. Bu durum halihazırda CMA CGM’nin ek ücretler uygulamasına yol açtı.

Orta Doğu krizi bu arada küresel deniz taşımacılığı modellerini değiştirerek alternatif ticaret koridorlarının önemini artırdı ve gemi operatörleri açısından yeni bir belirsizlik kaynağı yarattı. Kanal yetkilileri günlük geçiş kapasitesinde önemli kesintilerden kaçınmaya çalışsa da, kurak koşulların uzaması draft ve yük kısıtlamalarını gündemde tutabilir.

Asya limanları fırtınaların ardından yeniden açıldı, ancak yığılma sürüyor

Asya’nın önemli limanlarında hava koşulları nedeniyle yaşanan kapanmalar büyük ölçüde sona erdi, ancak zincirleme etkiler sefer programlarını aksatmaya devam ediyor.

Ağustos başında şiddetli yağışlar ve fırtınalar geçici aksaklıklara yol açtı. Şanghay ve Zhejiang dahil olmak üzere Çin’in doğusundaki bazı bölgeler etkilendi. Liman operasyonları yeniden başlamış olsa da lojistik güncellemeleri, terminaller biriken yükleri eritmeye çalışırken Şanghay ve Ningbo’da gemi yığılmalarının, yüksek saha doluluk oranlarının ve sefer aksaklıklarının devam ettiğini gösteriyor.

Şanghay’da bekleme süreleri bazı durumlarda 12 güne kadar çıkarken, etkilenen Çin limanlarında gemilerin aynı anda yoğunlaşması ve yüklerin sonraki seferlere aktarılması riski devam ediyor. Bu tablo, hava koşullarının doğrudan yarattığı aksaklığın sona erdiğine, ancak bunun sonucunda oluşan sıkışıklığın henüz tamamen giderilemediğine işaret ediyor.

Hürmüz veya Ren’in aksine, söz konusu sorunlar Asya’daki konteyner geçiş noktalarının bölge genelinde uzun süreli kapanması anlamına gelmiyor. Ancak devam eden yığılma, kısa süreli hava kaynaklı aksaklıkların limanlar yeniden açıldıktan çok sonra bile sefer programlarını etkilemeye devam edebileceğini gösteriyor.

Babülmendep trafiği iyileşiyor, ancak Kızıldeniz kırılganlığını koruyor

Suudi bağlantılı deniz taşımacılığına yönelik Husi tehditlerinin tetiklediği keskin aksaklığın ardından Babülmendep çevresindeki koşullarda bir miktar iyileşme görüldü.

Reuters’ın aktardığı Kpler verilerine göre, son hafta sonunda yaklaşık 30 emtia gemisi Babülmendep’ten geçti. Bu sayı bir önceki hafta sonunda 19 seviyesindeydi. Ancak takip edilen hiçbir Suudi petrol sevkiyatının bu su yolundan geçmemesi, güvenlik endişelerinin bölgesel enerji akışları üzerindeki etkisinin devam ettiğini gösteriyor.

Dolayısıyla toparlanma, normal koşullara dönüşten ziyade genel gemi trafiğinde bir uyum sürecine işaret ediyor. Husilerin ticari gemilere yönelik devam eden tehdit ve saldırıları, yeni aksaklık riskinin halen önemli seviyede olduğu anlamına geliyor.

Gemini dönüşünü genişletirken Süveyş’e geri dönüş ivme kazanıyor

Bu ortamda Süveyş Kanalı’na kademeli dönüş devam ediyor. Maersk ve Hapag-Lloyd, daha önce gemileri Ümit Burnu üzerinden yönlendirdikleri bazı Gemini Cooperation servislerini yeniden Süveyş rotasına almaya başladı.

AE15 Asya-Avrupa servisi Süveyş rotasına geri dönerken, taşıyıcılar AE19 servisinin Süveyş üzerinden geçişini de kalıcı bir değişiklik haline getirdi ve daha uzun olan Ümit Burnu rotasının yerini aldı.

Bu değişim giderek daha önemli hale geliyor. Maersk Ağustos ayında, normalde Kızıldeniz ve Süveyş Kanalı üzerinden işleyen 13 servisinden dördünün bu koridora geri döndüğünü ve bunun söz konusu rotadaki normal trafiğinin yaklaşık üçte birine denk geldiğini açıkladı. Bununla birlikte taşıyıcı, dönüş sürecinin kademeli olduğunu ve güvenlik koşullarına bağlı kaldığını vurguluyor.

Bu gelişmeler, kriz öncesi deniz taşımacılığı düzeninin tamamen geri dönmesinden ziyade temkinli bir normalleşmeye işaret ediyor. Taşıyıcılar, güvenlik koşullarının yeniden kötüleşmesi halinde rotaları değiştirebilmek için esnekliklerini koruyor.

Kısmi normalleşmeye rağmen küresel ağ parçalı kalmaya devam ediyor

Son gelişmeler bir arada değerlendirildiğinde, küresel deniz taşımacılığının normale dönmekten ziyade aksaklıklara uyum sağladığı görülüyor. Bazı baskı noktalarında iyileşmeye yönelik ilk sinyaller ortaya çıksa da süregelen jeopolitik riskler, hava koşullarına bağlı kısıtlamalar ve sıkışıklık, önemli ticaret koridorlarında sefer programlarını aksatmaya ve yük akışlarını yeniden şekillendirmeye devam ediyor. Aynı anda birden fazla darboğazın bulunması, ağın bir bölümündeki rahatlamanın baskıyı başka bir noktaya kaydırabileceği anlamına geliyor. Bu da küresel tedarik zincirlerini yeni aksaklıklara karşı kırılgan bırakırken sefer programlarının güvenilirliği üzerindeki baskıyı sürdürüyor.