Orta Doğu’daki arz şoku, dünya genelinde lokal PP ve PE fiyatlarını sert yükseltti

Orta Doğu’dan yapılan ithalatların kesintiye uğraması, bölgenin dünyanın en büyük PP ihracatçısı ve ikinci büyük PE ihracatçısı olması itibarıyla global polimer piyasalarında şok etkisi yarattı. Tedarik endişeleri alıcıları yurtiçi piyasalara yöneltti; Orta Doğu savaşının ikinci haftasına girilmesiyle birlikte buradaki fiyat artışları muazzam boyutlara ulaştı. Aynı zamanda, piyasa katılımcıları piyasaların oldukça kırılgan ve normal ticaret akışlarının dönmesi halinde keskin bir düzeltmeye açık olduğu uyarısında bulunuyor.

Orta Doğu mallarının büyük ölçüde piyasadan çekilmesiyle Asya, Avrupa ve Akdeniz genelindeki alıcılar artan şekilde lokal tedarikçilerine yönelerek mal bağlamak için çalışıyor. Talepteki bu anlık değişim yurtiçi tedariki daraltırken, başlıca polimer piyasalarının neredeyse tamamında agresif fiyat artışlarını tetikledi.

Fiyat keşfi giderek zorlaşıyor

Mevcut piyasa ortamının bir diğer çarpıcı yönü ise net fiyat seviyelerinin belirlenmesindeki güçlük. Piyasa katılımcıları, aşırı volatilite ortamında satıcıların fiyat vermeye çekinmesi nedeniyle gerçek teklifler bulmanın güçleştiğini bildiriyor.

“Şu anda çok az satıcı fiyat veriyor. Hâlâ fiyat açıklayanlar ise son derece yüksek seviyeleri deniyor. Mevcut koşullarda piyasanın gerçekte nerede olduğunu tespit etmek artık çok zorlaştı,” diyor Vietnam’daki bir tüccar.

Bir başka Vietnamlı tüccar da alışılmadık koşullara dikkat çekti. “lokal fiyatları daha önce hiç görmediğimiz seviyelere sıçradı; ama gerçek teklifler çok sınırlı. Birçok tedarikçi, daha fazla netlik sağlayana kadar malı bekletiyor,” diye belirtti.

Spot piyasalarda likiditenin azalması fiyat keşfini giderek güçleştirirken, çok daha yüksek tekliflerin dolaştığına dair söylentiler de yayılıyor; onaylanmış işlemler ise hâlâ sınırlı kalıyor. Bu durum, Long Son Petrochemicals’ın Orta Doğu’dan hammadde tedariki kısıtlaması nedeniyle operasyonel aksamaya dair yaptığı uyarının ardından ortaya çıktı.

Türkiye’deki tüccarlar ise şu değerlendirmede bulundu: “lokal üreticisi Petkim, poliolefin fiyatlarını geçen haftadan bu yana kademeli ve kayda değer arttırıyor. Üreticilerin ithalat resmi tekliflerini askıya almasıyla hemen teslim mallara talep hızla yükseldi. Dağıtıcılar ise, ellerindeki küçük hacimler için fiyat yükseltmeyi yeğledi ya da mevcut ikame maliyetlerini belirleyemedikleri için teklif vermekten kaçındı. Fiyatlar günlük değişiyor.”

Asya önderliğindeki yükseliş dünyaya yayılıyor

Çin ve Güneydoğu Asya’da ralli son dönemde hız kazanırken, Vietnam en yüksek artışları kaydetti. Hindistan ise pandemi dönemi tedarik aksamalarından bu yana en güçlü artışlarını yaşıyor.

Asya’nın ötesinde, şok kısa sürede fiyat farkı diğer bölgelere de sıçradı. Türkiye ve Mısırda aşırı volatilite yaşanıyor; fiyatların alıcıların mevcut malları bağlamak için yarıştığı ortamda günde birden fazla veya saatlik olarak değiştiği bildiriliyor. Avrupa’da ise, Orta Doğu mallarının ortadan kalkacağı endişeleriyle üç haneli fiyat artışları görüldü; bu da bölgenin ana alternatif tedarikçisi olan ABD’nin sevkiyatlarını daha kârlı diğer piyasalara yönlendirebileceği beklentisini güçlendirdi.

ChemOrbis Fiyat Endeksi verilerine göre, savaşın başlamasından bu yana geçen iki haftalık sürede lokal polimer fiyatları sert biçimde yükseldi.

Savaşın başlangıcından bu yana poliolefin fiyat artışları
Orta Doğu tedarikine olan bağımlılık

Fiyatlardaki şiddetli tepki, kısmen birçok piyasanın Orta Doğu polimerine olan yoğun bağımlılığından kaynaklanıyor. Bölge, global PP ve PE ticaretinde merkezi bir rol oynuyor ve bu da bu tip kesintilerin ithalata bağımlı piyasalarda etkisini daha da artırıyor.

ChemOrbis İstatistik Sihirbazı’na göre, Hindistan ve Türkiye PP ithalatında en kırılgan piyasalar arasında öne çıkarken, ASEAN ülkeleri Orta Doğu PE sevkiyatlarına büyük ölçüde bağımlı. Avrupa da bölgeye, özellikle PP için kayda değer bağımlılığını sürdürüyor.