Polimer rallisi sadece 6 haftada pandemi dönemi zirvelerinde; peki şimdi ne olacak?

Global polimer piyasaları, çoğu bölge ve ürün kapsamında pandemi döneminden bu yana en yüksek seviyelerine yükseldi, özellikle PE grubunda birçok tür halihazırda o zirveleri aştı, ChemOrbis Fiyat Endeksi’ne göre. Yine de mevcut ralliyi dikkat çekici kılan yalnızca ulaşılan seviye değil — bu sürecin ne kadar hızlı gerçekleştiğidir.

Pandemi sırasında, polimer fiyatlarının tarihi zirvelerine ulaşması neredeyse dokuz ay sürdü - bazı durumlarda ürün/piyasa kombinasyonuna bağlı olarak çok daha uzun bir süre aldı; bu, teşvik kaynaklı talep, lojistik darboğazları ve kademeli tedarik sıkılaşmasından oluşan uzatılmış bir karışımla desteklendi. Buna karşılık, son ralli tüm bu döngüyü yalnızca altı haftaya sıkıştırdı; ABD-İsrail ile İran arasındaki savaşın patlak vermesinin ardından, Orta Doğu’dan tedarik akışlarının ciddi şekilde bozulması etkili oldu.

Piyasalar yedinci haftaya girerken, odaklanılan nokta rallinin büyüklüğünden sürdürülebilirliğine kayıyor; özellikle ateşkes görüşmeleri durma noktasına gelip aralıklı olarak yeniden başladıkça.

İki döngü arasındaki temel fark: Pandemi rallisi talep kaynaklıydı

İki döngü arasındaki temel fark, altta yatan itici güçte yatıyor.

2020–2021 yıllarında ralli büyük ölçüde talep odaklıydı; karantina sonrası stok yenileme, mali teşvikler, navlun rallisi ve türev sektörlerde güçlü tüketimle desteklendi. Tedarik sıkıntıları ise önemli olmakla birlikte, kademeli olarak ortaya çıktı ve halihazırda güçlü olan talep ortamını daha da pekiştirdi.

Oysa bugünkü ralli, esasen tedarik odaklıdır

Kritik Orta Doğu üretim merkezlerinin kapanması veya bozulması, lojistik darboğazlar, sigorta primleri ve Hürmüz Boğazı’ndan kısıtlı tanker geçişleriyle birleşerek ihracat tedarikini ciddi şekilde sınırladı.

Aynı zamanda talep kırılgan kalmaya devam ediyor; işleyiciler hızlı maliyet artışlarını karşılamakta giderek daha fazla direnç gösteriyor ve bu durum karşı teklifler ile teklifler arasında artan farklar ve piyasa likiditesinde azalma ile sonuçlanıyor.



Daha hızlı, daha keskin — ancak daha kırılgan

Mevcut rallinin hızlanan temposu aynı zamanda daha kırılgan bir piyasa yapısına da işaret ediyor.

Tüketimle desteklenen yaygın bir genişlemenin aksine, fiyat artışları tedarik endişeleri ve yerine koyma maliyet baskılarıyla yönlendirildi. Bu durum birçok piyasayı, Türkiye dahil, Asya’ya oranla primli seviyelere taşıdı, arbitraj tartışmalarını tekrar açtı fakat henüz istikrarlı ticaret akışları sağlamadı. Aynı süreçte, Avrupa PE piyasaları pandemi zirvesini bile aşarak yakın zamanda tüm zamanların en yüksek seviyelerine ulaştı; diğer ürünler arasında PP ve PET ise yaklaşık 4 yılın zirvesine yakın durumda. Aynı şekilde, Güneydoğu Asya piyasaları PP ve AYPE’de son dört yılın en yüksek seviyelerine ulaşırken, YYPE ve LAYPE daha keskin artışlarla 2014 sonundan bu yana görülmeyen seviyelere ulaştı, ChemOrbis Fiyat Endeksi’ne göre.

Sonuç olarak, piyasa çok kısa sürede aşırı seviyelere çıktı — fakat pandemi döngüsünü karakterize eden talep tamponu olmaksızın.

Savaş sona erse bile normalleşme gecikebilir

Artan bir kanaat, jeopolitik gerilimin azalsa dahi tedarik koşullarının hemen kolaylaşmasının beklenmediği yönünde oluşuyor.

Birçok faktör normalleşmeyi geciktirebilir:

• Üretim ünitelerinin kademeli devreye alınması: Önlem için kapatılan ya da düşük oranlarda çalışan tesislerin tam kapasiteye dönmesi zaman alabilir. Bazı analistler normale dönüşün 12-18 ay sürebileceğini öne sürüyor.


• Lojistik ve gemi yeniden konumlandırma: Çatışmalar sırasında bozulan tanker ve konteyner akışlarının yeniden dengelenmesi gerekebilir, özellikle alternatif rotalar kullanıldıysa.


• Sigorta ve risk primleri: yüksek savaş risk primlerinin bir anda ortadan kalkması beklenmiyor ve bu da navlun ve işlem maliyetlerinin yüksek kalmasına neden oluyor.


• Temkinli satıcı stratejileri: Üreticiler, istikrar iyice sağlanana kadar sıkı tahsisat politikalarını sürdürebilir.


• İthalat piyasalarında stok açığı: Belirsizliğin zirvesinde alımlarını erteleyen alıcılar yeniden piyasaya aynı anda girebilir, bu da tedarik artsa bile sıkışıklığın sürmesine neden olabilir.

Döngüyü ne kıracak?

Piyasa yedinci haftaya girerken, kilit soru artık fiyatların ne kadar yükselebileceği değil — onları neyin aşağıya çekeceği.

Talep daralması, işleyicilerin ilave artışlara direnmesiyle nihayet etkili olacak mı?
Yoksa çözüm sonrası senaryoda dahi devam eden tedarik sıkıntıları ve lojistik sürtüşmeler fiyatları desteklemeye devam edecek mi?

Pandemi rallisinde yol genişleyen taleple şekillenirken, mevcut döngü nihayetinde tedarik zincirlerinin ne zaman ve nasıl normale döneceğinin belirleyici olabileceğine işaret ediyor — bu süreç de beklenenden daha dalgalı geçebilir.