Savaşın iki haftalık bilançosu: Petrokimya şokunun en ağır yükünü Asya ve Türkiye çekiyor

Orta Doğu savaşının ikinci haftasında, global petrokimyasal zinciri boyunca yankı etkileri giderek daha netleşiyor. Bölgenin benzin, LNG, propan ve poliolefinlerin kilit bir ihracatçısı olma rolü, tedarik şoklarını hızla dünya genelindeki piyasalara aktardı. Hammadde, monomer ve polimer fiyatları; tedarik riskleri ve lojistik aksaklıkların zincir boyunca hissedilmesiyle keskin şekilde yükseldi.

Etkisi global olmakla birlikte, erken piyasa tepkileri, Asya ve Türkiye’nin bu aksamadan en çok etkilenenler arasında olduğunu gösteriyor.

Körfez kapanmaları ana ihracat koridorunu tıkıyor, Kızıldeniz yalnızca kısmi bir rahatlama sağlıyor

İlk şok lojistikten geldi. Basra Körfezi — dünyanın enerji ve petrokimya açısından en kritik ihracat koridorlarından biri — güvenlik risklerinin ve operasyonel kısıtlamaların artmasıyla birlikte, normal konteyner akışlarından fiilen kesildi.

Jubail, Dammam ve Jebel Ali dahil birçok Körfez limanı kesintiye uğradığı için, Asya pazarlarını besleyen yüklemeler ciddi şekilde kısıtlandı. Üreticiler ve tüccarlar, malları Suudi Arabistan’ın Cidde ve King Abdullah gibi Kızıldeniz limanlarına yönlendirmeye çalıştı, ancak bu çözüm yalnızca kısıtlı bir rahatlık sağladı.

Mallar önce ülke içinde kara taşımacılığıyla bu limanlara ulaşmak zorunda, bu süreç sınırlı kamyon tedariki ve daha yüksek maliyetlerle kısıtlanıyor. Yüklemeler Kızıldeniz’e ulaştıktan sonra dahi, sevkiyat seçenekleri kısıtlı kalıyor.

Avrupa’ya doğru Süveyş Kanalı üzerinden kuzeye giden rotalar hâlâ mümkün olmakla birlikte, daha sıkışık servis gemisi tedariki ve düzensiz konteyner bağlantıları nedeniyle büyük sınırlamalar mevcut.

Ancak, Asya’ya giden rota çok daha sorunlu. Gemilerin, çatışma bölgesinin en hassas deniz geçitlerinden biri olan güney Kızıldeniz ve Bab el-Mandeb Boğazı’ndan geçmesi gerekiyor. Sonuç olarak, Asya’ya doğrudan seferler büyük ölçüde ortadan kalktı ve Orta Doğu polimerlerinin Asya pazarlarına akışı önemli ölçüde azaldı.



Asya en fazla sıkışıklığı hissediyor

Asya için kesinti, hızla yalnızca yüksek fiyatların ötesine geçerek petrokimya zinciri genelinde operasyonel aksaklıklara yol açtı.

Bölge, Orta Doğu enerji ve hammaddelerine büyük ölçüde bağımlı ve ani tedarik şoku, buhar krakerleri ve türev ünitelerinde yaygın üretim kesintileri ile fors majör açıklamalarını tetikledi. Üreticiler, hızla artan hammadde maliyetleri ve LPG, nafta ve diğer girdilerin daralan tedariki ile mücadele ediyor.

Hükümetler de müdahale etmeye başladı. Hindistan’da, yetkililer konutlar için gaz tüketimini önceliklendirdi ve sanayi kullanıcılarına ayrılan arzı sınırladı. Güneydoğu Asya genelinde, hükümetler tasarruf tedbirlerini sıkılaştırıyor ve olası kıtlıkları yönetmek için acil müdahale hazırlıkları yapıyor.

Yüklemelerin kısıtlanması ve hammadde maliyetlerinin artmasıyla birlikte, Asya’daki polimer piyasaları sert tepkiler gösteriyor ve bölgedeki ithalata bağımlı ekonomiler üzerindeki baskıyı artırıyor.

Türkiye de yüksek oranda etkileniyor

Türkiye, şokun güçlü şekilde hissedildiği bir diğer piyasa. Ülkenin sınırlı yurtiçi petrokimya üretimi bulunuyor ve çoğu polimer türünde net ithalatçı konumunda; bu da tedarik aksaklıklarına ve maliyet artışlarına karşı oldukça hassas olmasına yol açıyor.

Orta Doğu’dan gelen mallara erişim zorlaşırken ve uluslararası hammadde maliyetleri artarken, Türkiye’de polimer fiyatları hızla yükseliyor ve bu durum hem daha sıkışık tedariki hem de daha yüksek ithalat maliyetlerini yansıtıyor.

Çatışmadan ilk çıkarımlar

Savaşın ikinci haftasında, petrokimyasal piyasalarda giderek netleşen mesaj şu: Orta Doğu kaynaklı tedarik şokları dünya genelinde yankı buluyor. Acı mevcut, ancak eşit dağılmış değil.