CẬP NHẬT: Gián đoạn nguồn cung Trung Đông lan rộng trên các trung tâm trọng yếu

*Được cập nhật sau các cuộc không kích nhằm vào Assaluyah Hub tại Iran và Jubail Hub tại Saudi Arabia ngày 7 tháng 4 năm 2026 – Việc đóng cửa hiệu quả eo biển Hormuz cùng căng thẳng địa chính trị leo thang đã gây chấn động các thị trường hóa dầu toàn cầu, kích hoạt các đợt tăng giá mạnh kể từ khi chiến sự bùng nổ. Trung Đông, nhà cung cấp quan trọng cho châu Á, châu Âu và các khu vực lân cận, giữ vai trò thống lĩnh đặc biệt trong xuất khẩu polyolefin, khiến mọi gián đoạn ở khu vực này lập tức gây ảnh hưởng đến chuỗi cung ứng toàn cầu.

Sự cố Aramco đánh dấu lần gián đoạn lớn đầu tiên

Lần gián đoạn lớn đầu tiên diễn ra vào ngày 2 tháng 3, khi Saudi Aramco dừng hoạt động tại nhà máy lọc dầu Ras Tanura sau một vụ tấn công bằng máy bay không người lái. Với công suất khoảng 550.000 thùng/ngày, Ras Tanura là một trong những trung tâm lọc dầu chủ chốt của vương quốc, và việc dừng hoạt động tại đây đánh dấu khởi đầu cho chuỗi các gián đoạn leo thang trên toàn khu vực.

Với vai trò là nhà cung cấp dầu và hóa dầu lớn nhất Trung Đông, sự cố của Aramco lập tức dấy lên lo ngại về nguồn cung nguyên liệu đầu vào và tính liên tục của chuỗi sản xuất hạ nguồn, dù công ty đã khôi phục hoạt động vào ngày 13 tháng 3.

Đứt gãy nguồn cung LNG của Qatar làm lan tỏa tác động tới chuỗi hóa dầu

Ngay sau đó, khủng hoảng lan sang Qatar, nơi các cuộc tấn công nhắm vào hạ tầng liên quan LPG đã làm gián đoạn các dòng khí đốt vốn là nền tảng cho chuỗi hóa dầu của quốc gia này. Việc nguồn cung khí đầu vào bị phá hoại buộc các nhà máy liên kết với QatarEnergy phải tạm dừng sản xuất và tuyên bố bất khả kháng với hoạt động xuất khẩu. Chuỗi bị ảnh hưởng bao gồm khoảng 2,6 triệu tấn/năm công suất ethylene, 2,1 triệu tấn/năm PE và khoảng 350.000 tấn/năm PVC, cùng với các nhà máy EDC và VCM.



Các tuyên bố bất khả kháng và đóng cửa tiếp tục lan rộng khắp vùng Vịnh

Các gián đoạn tiếp tục lan rộng khắp khu vực trong những tuần tiếp theo. Vào khoảng giữa tháng 3, Công ty Hóa dầu Equate tuyên bố bất khả kháng đối với nguồn cung monoethylene glycol (MEG), ảnh hưởng đến khoảng 1,15 triệu tấn/năm công suất.

Tiếp đó, trong các ngày 26–27 tháng 3, SABIC mở rộng phạm vi tuyên bố bất khả kháng, bao gồm methanol, styrene monomer và MEG. Các công suất bị ảnh hưởng của SABIC bao gồm khoảng 5–6 triệu tấn/năm methanol, khoảng 1,9 triệu tấn/năm styrene và khoảng 7 triệu tấn/năm ethylene glycol, tập trung chủ yếu ở Jubail và Yanbu.

Vào cuối tháng 3, tình trạng thiệt hại vật chất đối với các tài sản hóa dầu trở nên lan rộng hơn. Công ty Hóa dầu Tabriz đã ngừng sản xuất sau khi một cuộc tấn công nhắm vào cơ sở của họ, khiến khoảng 150.000 tấn/năm ethylene và PE bị cắt giảm khỏi thị trường.

Cùng thời điểm đó, Sadara Chemical Company cũng tạm thời đình chỉ hoạt động tại khu liên hợp tích hợp của mình ở Jubail, làm mất khoảng 1,5 triệu tấn/năm ethylene, 400.000 tấn/năm propylene và 1,1 triệu tấn/năm PE.

Sự cố Mahshahr và Ruwais làm trầm trọng thêm cú sốc nguồn cung

Các gián đoạn trở nên nghiêm trọng hơn vào đầu tháng 4. Ngày 4 tháng 4, Mahshahr hub của Iran — một trong những trụ cột chủ chốt của ngành hóa dầu đất nước — đã bị tấn công, ảnh hưởng đến ước tính khoảng 2 triệu tấn/năm ethylene và khoảng 1,5 triệu tấn/năm PE tại các khu liên hợp Marun, Amir Kabir, Bandar Imam và Laleh.

Một ngày sau, Borouge đình chỉ hoạt động tại khu liên hợp Ruwais tại UAE, làm gián đoạn khoảng 3,5 triệu tấn/năm ethylene, 3 triệu tấn/năm PE và 2,2 triệu tấn/năm PP.

Gián đoạn lan sang Kuwait và Bahrain

Tới ngày 6 tháng 4, xung đột đã lan tới Kuwait và Bahrain. Các vụ tấn công bằng máy bay không người lái đã gây cháy tại các cơ sở do Công ty Dầu khí Quốc gia Kuwait và Công ty Công nghiệp Hóa dầu điều hành, ảnh hưởng tới khoảng 850.000 tấn/năm ethylene và 1 triệu tấn/năm PE. Tại Bahrain, một vụ hỏa hoạn đã bùng phát tại Công ty Công nghiệp Hóa dầu Vùng Vịnh, nơi sản xuất khoảng 1,5 triệu tấn/năm methanol, amoniac và urê, làm gia tăng lo ngại về nguồn cung khu vực.

CẬP NHẬT: Ngày 7 tháng 4, các trung tâm Assaluyeh và Jubail bị tấn công

Các cuộc tấn công nhắm vào Assaluyeh trước, sau đó là Jubail, làm nổi bật hai rủi ro cấu trúc khác nhau tại Trung Đông: gián đoạn đối với trung tâm ethylene dựa trên khí và nguy cơ đóng cửa tại khu liên hợp hóa dầu tích hợp hoàn chỉnh, cả hai đều có thể lan tỏa tác động trên thị trường olefin và polymer toàn cầu.

Assaluyeh: Trung tâm khí hóa dầu chủ lực của Iran chịu đòn đầu tiên

Các cuộc tấn công ban đầu nhằm vào Khu Kinh tế Năng lượng Đặc biệt Pars của Iran, cụm hóa dầu chủ lực dựa trên khí của quốc gia này. Trung tâm này quy tụ các nhà sản xuất lớn bao gồm Arya Sasol, Jam Petrochemical Company, Kavyan Petrochemical, Morvarid Petrochemical và Mehr Petrochemical, tạo thành nền tảng cho sản xuất olefin và PE của Iran.

Khu liên hợp này được ước tính có khoảng 5 triệu tấn/năm công suất ethylene và khoảng 1–1,5 triệu tấn/năm PE, với phạm vi ảnh hưởng hạn chế đối với propylene và PP. Khi các cuộc tấn công đánh vào hạ tầng tiện ích, mọi gián đoạn về điện, nước hoặc khí đều có thể buộc phải ngừng hoạt động diện rộng, ngay cả khi từng nhà máy riêng lẻ không bị phá hủy.

Jubail: Trung tâm hóa dầu tích hợp toàn diện đứng trước nguy cơ

Căng thẳng sau đó lan tới Khu Công nghiệp Jubail của Saudi Arabia, một trong những cụm hóa dầu lớn nhất thế giới. Trung tâm này quy tụ một loạt nhà sản xuất bao gồm SABIC và các đơn vị liên kết như Petrokemya, SHARQ và KEMYA, cùng các doanh nghiệp lớn như Sadara Chemical, Saudi Kayan, Chevron Phillips Saudi Arabia, Advanced Petrochemical Company, Al-Waha Petrochemical Company, Ibn Zahr và Saudi Polyolefins Company.

Jubail chiếm khoảng 12 triệu tấn/năm công suất ethylene, được hỗ trợ bởi 6–7 triệu tấn/năm PE, cùng chuỗi propylene mạnh trên 5 triệu tấn/năm và hơn 4 triệu tấn/năm PP. Mức độ tích hợp cao khiến bất kỳ gián đoạn nào — đặc biệt thuộc chuỗi tiện ích hoặc nguồn nguyên liệu chung — đều có thể nhanh chóng tác động tới cả chuỗi olefin thượng nguồn và polymer hạ nguồn.

CẬP NHẬT: Ảnh hưởng cộng dồn cho thấy mức thắt chặt chưa từng có

Tổng hợp lại, các gián đoạn này cho thấy mức thắt chặt nguồn cung chưa từng có trong hệ thống hóa dầu Trung Đông. Tổng công suất ethylene bị ảnh hưởng ước tính trên 28 triệu tấn/năm, trong khi gián đoạn với PE lên tới khoảng 18 triệu tấn/năm.
Những con số này phản ánh quy mô cú sốc, khi nhiều trung tâm sản xuất trọng yếu từ vùng Vịnh đến Iran cùng lúc bị tổn thương, khiến thị trường toàn cầu ngày càng dễ tổn thương trước nguy cơ tăng giá trong những tuần tới.