Cắt đứt nguồn cung Trung Đông: Điều này có ý nghĩa gì đối với thị trường PP, PE toàn cầu?

Sự bất ổn ngày càng gia tăng về khả năng vận chuyển hàng hóa ra khỏi Trung Đông trong bối cảnh chiến tranh leo thang bùng nổ vào cuối tuần đã đẩy các thị trường polymer toàn cầu vào chế độ định giá rủi ro. Các báo cáo của truyền thông Iran về việc eo biển Hormuz đã bị đóng cửa đã làm rung chuyển chuỗi cung ứng năng lượng và logistics, trong khi Trump tuyên bố muộn vào thứ Ba rằng Mỹ sẽ hộ tống các tàu chở dầu qua Hormuz và cung cấp bảo hiểm cho các công ty vận tải.

Giữa bối cảnh xung đột leo thang và sự bất định ngày càng lớn về các chuyến hàng, các thị trường PP và PE từ châu Á đến châu Âu đang đối mặt với nguy cơ nghiêm trọng về gián đoạn nguồn cung khi Trung Đông là nhà cung cấp số 1 của PP và số 2 của PE trên thế giới.

Không cần phải nói, giá dầu thô và giá khí tự nhiên đã tăng vọt mạnh mẽ. Về mặt sản xuất, QatarEnergy đã tạm ngừng sản xuất hạ nguồn, trong khi Chandra Asri của Indonesia tuyên bố tình trạng bất khả kháng sau khi các chuyến hàng nguyên liệu đầu vào từ Trung Đông bị gián đoạn. Mặc dù chưa ghi nhận các trường hợp ngừng sản xuất quy mô lớn nào ngoài các trường hợp kể trên, các nhà bán hàng trong khu vực đều đang rà soát lại chiến lược logistics và định giá.

“Mọi diễn biến thay đổi liên tục và chúng tôi đang giám sát chặt chẽ. Hiện tại, chúng tôi đang đánh giá các lựa chọn vận chuyển thay thế và trao đổi với khách hàng về khả năng trì hoãn giao hàng,” một nhà sản xuất lớn của Saudi cho biết. Vận tải vẫn còn nhiều bất ổn, với CMA CGM, Maersk và Hapag-Lloyd áp dụng phụ phí khẩn cấp $100–150/tấn. Nhiều nhà bán hàng Trung Đông đã tạm ngừng báo giá, và đà tăng giá đã xuất hiện trên phạm vi toàn cầu.

Trước bối cảnh đó, thị trường PP và PE toàn cầu phản ứng ở các tốc độ khác nhau tùy vào mức độ dễ bị tổn thương — nhưng đều theo cùng một xu hướng.

Trung Quốc: Ảnh hưởng về PP nghiêng về phía chi phí hơn là phía nguồn cung; Sự phụ thuộc của PE vào nhập khẩu từ Trung Đông/Iran có thể làm khuynh đảo thị trường

Trung Quốc - nước tiêu thụ PP và PE lớn nhất thế giới - đã liên tục bổ sung các công suất PP mới, khiến mức độ phụ thuộc vào nhập khẩu giảm rõ rệt trong vài năm qua. 17% tổng lượng nhập khẩu đến từ Trung Đông, với UAE dẫn đầu, theo dữ liệu từ ChemOrbis Stats Wizard. Dù Trung Quốc chịu ảnh hưởng về PP ít hơn so với PE, việc gián đoạn nguồn cung LPG và propan từ khu vực này sẽ làm tăng chi phí propylene và đẩy giá PP tại Trung Quốc lên cao.

Trong khi đó, khu vực Trung Đông chiếm 34% tổng lượng PE nhập khẩu của năm 2025, lớn hơn so với PP, trong đó UAE và Saudi cạnh tranh trực tiếp, còn Qatar chỉ giữ 4% thị phần.

Quan trọng hơn, Iran - ở góc độ riêng lẻ - vẫn là nhà cung cấp PE quan trọng cho Trung Quốc. Dù thị phần này đã giảm mạnh vài năm trở lại đây, Iran vẫn chiếm 8% tổng nhập khẩu PE của Trung Quốc, nhất là HDPE và LDPE, với sản lượng vượt 1 triệu tấn năm 2025, theo ChemOrbis Stats Wizard.

Khi tính chung Iran và các quốc gia Ả Rập, chưa đến một nửa nguồn PE nhập khẩu của Trung Quốc bị ảnh hưởng trực tiếp. Do đó, thị trường PE nội địa đã phản ứng nhanh chóng với nguy cơ gián đoạn lớn từ các nhà cung cấp nhập khẩu chính bằng các đợt tăng giá mạnh. Giá màng LDPE tăng tới CNY700–750/tấn ($102–109/tấn), trong khi mức tăng tại thị trường PP nội địa khiêm tốn hơn ở mức CNY100-300/tấn ($14-43/tấn) vào đầu tuần.

Đông Nam Á: Thị trường PE dễ tổn thương hơn

Theo ChemOrbis Stats Wizard, khối ASEAN là khu vực tiêu thụ PE lớn thứ hai thế giới, với gần một nửa lượng PE nhập khẩu đến từ Trung Đông. Saudi Arabia chiếm thị phần lớn nhất, tiếp sau là UAE và Qatar chiếm thị phần khiêm tốn hơn nhiều.

Việc mất đi nguồn cung chủ chốt như vậy khiến Đông Nam Á chứng kiến các đợt tăng giá mạnh lên tới $50/tấn với dòng PE màng, đồng thời ghi nhận hiện tượng rút báo giá hàng loạt.

Một số nhà sản xuất Trung Đông ban đầu đã báo giá vào đầu tuần được cho là cũng rút khỏi thị trường ngay sau đó, củng cố thêm lo ngại về khả năng thiếu hàng. Việc Chandra Asri tuyên bố tình trạng bất khả kháng càng làm gia tăng mối lo về nguồn cung nguyên liệu đầu vào và logistics.

Đối với PP, mức độ phụ thuộc vào khu vực này nhỏ hơn khi Trung Đông chỉ chiếm chưa đến 20% tổng nhập khẩu PP, Saudi vẫn dẫn đầu, tương tự như ở Trung Quốc. Dù thiếu hụt nguồn cung PP Trung Đông không tạo áp lực lớn như PE, chi phí propan tăng do thiếu hàng nhập khu vực này sẽ tiếp tục đẩy giá PP lên cao. Đến thời điểm hiện tại trong tuần, thị trường nhập khẩu khắp Đông Nam Á vẫn trong trạng thái cảnh giác cao, trong khi các thị trường nội địa tại Indonesia, Philippines và Việt Nam đều tăng giá.

Ấn Độ: Hơn 40-50% nguồn cung đến từ Trung Đông

Theo ChemOrbis Stats Wizard, Ấn Độ đáp ứng gần một nửa lượng PP nhập khẩu từ UAE (30%) và Saudi Arabia (17%) trong năm 2025, đồng thời mức phụ thuộc vào Trung Đông với PE còn lớn hơn với 52%, trong đó UAE (22%) và Saudi Arabia (18%) chiếm tỷ trọng lớn nhất, Qatar và Oman cùng nắm trên 10%.

Do đó, sự gián đoạn nguồn cung từ Trung Đông đã đẩy giá PP nội địa tại Ấn Độ tăng mạnh. Các lô hàng PP từ Trung Đông đang phải đối mặt với nguy cơ trì hoãn tới 20 ngày, khiến các doanh nghiệp chuyển hướng sang nguồn cung trong nước.

Türkiye: Sự phụ thuộc nhập khẩu làm gia tăng rủi ro tiếp xúc

Türkiye là quốc gia mua PP lớn thứ hai thế giới, tuy nhiên về nguồn cung Trung Đông thì đây là khách hàng lớn nhất khu vực. 38% tổng lượng PP nhập khẩu đến từ Saudi Arabia và 5% từ UAE trong năm 2025, theo ChemOrbis Stats Wizard.

Đối với PE, Trung Đông chiếm khoảng 31% tổng nhập khẩu của năm trước, trong khi Iran cũng có thị phần 10%. Với hơn 40% nguồn cung gần khu vực bị gián đoạn, thị trường Türkiye khởi đầu tuầntrong trạng thái bối rối, các báo giá nhập khẩu PP và PE mới bị trì hoãn.

Petkim đã tăng giá LDPE $60/tấn, trong khi các nhà phân phối nội địa báo cáo mức tăng vượt $50/tấn đối với homo-PP giao ngay. Người mua kỳ vọng lượng hàng giao ngay sẽ hạn chế, các hợp đồng được ưu tiên.

Các thành viên thị trường ngày càng tập trung vào vấn đề an ninh nguồn cung thay vì đàm phán giá cả.

Châu Âu: Cú sốc năng lượng đi đôi với áp lực nhập khẩu

Thị trường polyolefin châu Âu đang phải đối mặt với hồ sơ rủi ro đa tầng. Khối EU27 nhập khẩu khoảng 31% PP và 24% PE từ Trung Đông trong năm 2025 — chủ yếu từ Saudi Arabia — theo ChemOrbis Stats Wizard, làm nổi bật mức độ rủi ro.

Giá khí tự nhiên tại châu Âu đã tăng gần 74% chỉ trong vài ngày, trong khi giá Brent vượt $85/thùng trong phiên giao dịch thứ Ba. Hợp đồng ethylene và propylene tháng Ba đã chốt cao hơn lần lượt €50/tấn và €35/tấn. Câu chuyện thị trường đã chuyển từ cầu yếu sang ưu tiên giá trị đảm bảo nguồn cung.

Các biện pháp logistics — bao gồm phụ phí khẩn cấp liên quan xung đột và quyết định chuyển hướng tuyến vận chuyển — làm kéo dài thời gian di chuyển và tăng chi phí vận chuyển. Một số nhà cung cấp Trung Đông và châu Á đã dừng báo giá mới.

Các nhà sản xuất châu Âu đang hướng mục tiêu tăng ba con số, một số công bố mức tăng lên tới €200/tấn. Dù nhu cầu vẫn yếu, người mua đã bắt đầu nghiên cứu các phương án mua phòng thủ để phòng tránh nguy cơ trì hoãn vận chuyển.