Các nhà sản xuất PP, PE châu Âu hướng tới đỉnh cũ; nhu cầu yếu tạo nên khác biệt so với đợt tăng điểm năm 2021-2022

Thị trường polyolefin châu Âu tiếp tục chống chọi lại các yếu tố nền tảng kinh tế vĩ mô yếu kém, khi giá PP và PE đều tăng mạnh do nguồn cung thiếu hụt kéo dài và các chiến lược bán hàng quyết liệt. Giá hiện đã leo lên mức cao nhất trong bốn năm qua, với tâm lý thị trường ngày càng được định hình bởi kỳ vọng rằng giá trị có thể tiến gần đến những mức đỉnh từng đạt được vào giữa năm 2021 và tháng 4 năm 2022.

Tuy nhiên, hoàn toàn trái ngược với đợt đỉnh điểm sau đại dịch—khi nhu cầu được thúc đẩy bởi các gói kích thích và hoạt động tích trữ mạnh tay—và khác với đỉnh thứ hai vào tháng 4 năm 2022, chủ yếu do gián đoạn nguồn cung và chi phí tăng vọt chứ không phải vì sức mạnh của nhu cầu, đợt tăng giá hiện tại đang diễn ra trong bối cảnh nhu cầu cuối yếu ớt và điều kiện tài chính bị siết chặt, khi các ngân hàng trên toàn khu vực đồng euro báo cáo các tiêu chuẩn cho vay khắt khe hơn và chi phí vay vốn tăng cao đối với các doanh nghiệp.

Các nhà sản xuất hướng đến đỉnh cũ trong bối cảnh nguồn cung vẫn bị hạn chế

Trên cả hai thị trường PP và PE, các nhà sản xuất được cho là đang nhắm tới các mức giá tiệm cận đỉnh trước, được khích lệ bởi lượng cung ít và dòng nhập khẩu giảm. Các thành viên thị trường báo cáo rằng chỉ khoảng một nửa khối lượng thông thường của PE Mỹ được phê duyệt, trong khi một số bên bán đã dừng nhận đơn hàng mới để chờ đợt tăng giá tiếp theo trong tháng 4.

Bức tranh nguồn cung tiếp tục rất căng thẳng, khi hầu như không có chào giá đáng kể nào đến từ Trung Đông hoặc châu Á và các gián đoạn logistics vẫn tiếp diễn gây trễ giao hàng. Do đó, người mua châu Âu ngày càng phải phụ thuộc vào các nhà sản xuất trong khu vực và các lô hàng nhỏ lẻ từ Mỹ, càng làm tăng sức ép từ phía người bán.

Các thỏa thuận tháng 3 đã phản ánh mức tăng mạnh, với các giao dịch PP ghi nhận mức tăng €400-500/tấn và các hợp đồng PE có tổng mức tăng lên tới €500/tấn. Các khoản phụ thu bổ sung và việc điều chỉnh giá hằng ngày tiếp tục đẩy giá lên nhanh, tạo ra một môi trường “chấp nhận hoặc từ bỏ” trên toàn thị trường.

Hành vi mua chia rẽ: dựa vào tồn kho đối lập mua bắt buộc

Đầu cầu nhu cầu cho thấy một bức tranh phân mảnh. Nhiều nhà chế biến, đặc biệt là những bên có tồn kho đủ dùng, đã chọn rút khỏi thị trường, ưu tiên khai thác lượng hàng sẵn có thay vì tham gia ở các mức giá cao. Một số người mua cho biết đã được đảm bảo nguồn hàng trong vài tháng nhờ nhập khẩu từ trước, cho phép họ đứng ngoài cuộc bất chấp giá chào tăng.

Ngược lại, những bên khác buộc phải chấp nhận tăng giá mạnh do nhu cầu cấp thiết. Sự phân hóa này dẫn đến giao dịch chung trên thị trường chậm lại, khi nhiều người nhận định làn sóng mua hoảng loạn đầu tháng 3 đã nhường chỗ cho thái độ “chờ xem” thận trọng hơn.

Ở thị trường PE, một số nhà chế biến đã giảm mua xuống mức tối thiểu, đặc biệt đối với các loại không thiết yếu, đồng thời cho biết gặp khó khăn trong việc chuyển chi phí tăng cao sang khách hàng cuối. Hiện tượng mất đơn hàng và biên lợi nhuận giảm xảy ra thường xuyên hơn, thậm chí một số doanh nghiệp nhỏ phải dừng sản xuất do kết cấu chi phí không khả thi.

Đầu cơ và lo ngại nguồn cung thúc đẩy kỳ vọng tháng 4

Kỳ vọng thị trường cho tháng 4 vẫn rất lạc quan, với dự đoán monomer tiếp tục tăng €200-400/tấn nhiều khả năng sẽ chuyển thành các đợt tăng ba con số mới cho cả PP và PE. Các bên bán kỳ vọng tăng thêm €200-300/tấn, được hỗ trợ bởi tình trạng khan hàng kéo dài và tiếp tục bất ổn về nguồn hàng nhập khẩu.

Đồng thời, lo ngại về an ninh nguồn cung vẫn tiếp diễn. Người mua ngày càng sợ rằng hàng hóa có thể sẽ không đến đúng hạn, nhất là trong bối cảnh các tuyến thương mại toàn cầu tiếp tục bị gián đoạn. Điều này càng củng cố vị thế thống trị của các nhà sản xuất khu vực trong ngắn hạn, đồng thời tiếp tục kích thích xu hướng đầu cơ trên thị trường.

Một chu kỳ khác biệt so với 2021-2022: nhu cầu vẫn là trụ cột thiếu vắng

Bất chấp đà tăng mạnh, chu kỳ thị trường hiện tại khác biệt căn bản với giai đoạn 2021-2022, khi các mức đỉnh được thúc đẩy bởi hai yếu tố rõ rệt—đợt thứ nhất vào giữa năm 2021 nhờ nhu cầu sau đại dịch và tích trữ mạnh tay, và đợt thứ hai tháng 4 năm 2022 chủ yếu do cú sốc nguồn cung và chi phí tăng đột biến khi chiến sự Nga-Ukraine nổ ra, mặc dù nhu cầu đã bắt đầu suy yếu. Theo chỉ số giá ChemOrbis Price Index, giá đã đạt đỉnh khoảng €2000/tấn và chạm—thậm chí vượt—€2200/tấn tùy theo loại sản phẩm vào đầu tháng 4 năm 2022.



Sự bùng nổ nhu cầu sau COVID không chỉ được thúc đẩy bởi đà phục hồi thật sự mà còn bởi chính sách kích thích tiêu dùng, đứt gãy chuỗi cung ứng, và làn sóng tích trữ, khiến nhu cầu bị kéo lên trước so với các giai đoạn tương lai.

Ngược lại, đỉnh tháng 4/2022 xuất hiện trong bối cảnh kinh tế vĩ mô xấu đi với lạm phát leo thang, giá năng lượng tăng cao, tăng trưởng chững lại sau xung đột Nga-Ukraine, vốn đã bắt đầu tác động tiêu cực lên tiêu dùng.

Trong khi đó, môi trường nhu cầu hiện nay vẫn yếu về mặt cấu trúc. Hoạt động sản xuất của châu Âu tiếp tục suy giảm, với các nền kinh tế lớn như Đức và Ý vẫn vật lộn với sản lượng công nghiệp thấp và chi tiêu tiêu dùng thận trọng. Đầu năm 2026, tăng trưởng GDP khu vực đồng euro vẫn khiêm tốn, trong khi áp lực lạm phát và lãi suất cao tiếp tục ảnh hưởng tới sức mua cũng như khả năng tiếp cận tín dụng.

Các nhà chế biến hiện đang ngày càng gặp khó khăn trong việc tiếp cận nguồn vốn, một số báo cáo điều kiện tín dụng ngân hàng bị siết chặt hơn. Điều này, cùng với việc các hợp đồng giá với khách hàng cuối đã được cố định, khiến họ khó có thể chuyển chi phí nguyên vật liệu tăng cao—góp phần làm biên lợi nhuận tiếp tục bị ăn mòn và hạn chế khả năng mua hàng.

Dù đợt tăng giá hiện tại có vài nét tương đồng với đợt tăng do chi phí năm 2022, thực tế nhu cầu hiện nay thậm chí còn bị hạn chế hơn, dưới tác động của tiêu dùng yếu và điều kiện tài chính chặt chẽ thay vì động lực hậu đại dịch còn sót lại.

Triển vọng: nguồn cung mạnh, nhu cầu mong manh

Trong khi các hạn chế từ phía cung nhiều khả năng tiếp tục duy trì áp lực lên giá trong ngắn hạn, sự thiếu vắng sức cầu nền tảng đang đặt ra rủi ro ngày càng lớn đối với độ bền vững của đợt tăng giá này. Thị trường hiện ngày càng mang đặc điểm mua bất đắc dĩ thay vì nhu cầu thực sự thúc đẩy bởi tiêu dùng.

Trừ khi điều kiện nguồn cung được nới lỏng hoặc nhu cầu có dấu hiệu phục hồi, việc đẩy giá tiến sát mức năm 2022 có thể khó duy trì lâu dài. Trước mắt, thị trường vẫn mắc kẹt giữa nguồn cung hạn chế và các yếu tố nền tảng yếu—tạo tiền đề cho biến động tiếp diễn trong những tháng tới.