Trung Quốc phát động chiến dịch khử carbon kéo dài ba năm, đặt hạn chót năm 2028 cho các tài sản ethylene kém hiệu quả

Trung Quốc đã khởi động một chiến dịch nâng cao hiệu quả năng lượng và khử carbon kéo dài ba năm mới, tạo áp lực bổ sung lên các cơ sở sản xuất ethylene dưới 800.000 tấn/năm. Kế hoạch này yêu cầu các nhà máy không đáp ứng các tiêu chuẩn hiệu quả năng lượng bắt buộc phải hoàn thành nâng cấp trước cuối năm 2028 hoặc đối mặt với nguy cơ đóng cửa, đồng thời cung cấp hỗ trợ tài chính cho các dự án hiện đại hóa. Vấn đề lớn nhất hiện nay: Điều này sẽ tác động như thế nào đến năng lực sản xuất ethylene của Trung Quốc và thị trường toàn cầu trong bối cảnh tình trạng dư cung ngày càng tăng?

Chiến dịch này bao phủ những lĩnh vực nào?

Trung Quốc đã công bố một chiến dịch nâng cao hiệu quả năng lượng và khử carbon kéo dài ba năm mới, bao trùm các ngành công nghiệp nặng chủ chốt như lọc dầu, sản xuất ethylene, methanol và amoniac tổng hợp, vào ngày 15 tháng 6 năm 2026. Sáng kiến này, được năm cơ quan chính phủ mà đứng đầu là Ủy ban Cải cách và Phát triển Quốc gia (NDRC) cùng ban hành, nhằm thúc đẩy nâng cấp công nghiệp đồng thời loại bỏ các năng lực sản xuất không đáp ứng các tiêu chuẩn hiệu quả năng lượng bắt buộc.

Theo kế hoạch, Trung Quốc đặt mục tiêu tăng tỷ lệ năng lực sản xuất hoạt động ở mức chuẩn hiệu quả năng lượng trung bình thêm 20 điểm phần trăm trong các ngành công nghiệp chủ chốt vào cuối năm 2028. Đối với nhiệt điện than, mục tiêu tăng là 15 điểm phần trăm. Giới chức ước tính chiến dịch sẽ giúp tiết kiệm hơn 100 triệu tấn than tiêu chuẩn và giảm hơn 200 triệu tấn khí thải carbon.

Chiến dịch bao gồm các lĩnh vực thép, nhôm điện phân, xi măng, kính phẳng, lọc dầu, ethylene, amoniac tổng hợp và methanol. Theo văn bản chính sách, lọc dầu, ethylene, amoniac và methanol sẽ tiếp tục là các ngành ưu tiên cho nâng cấp tiết kiệm năng lượng và giảm carbon.

Chính sách chuyển từ rà soát tài sản cũ sang tuân thủ dựa trên hiệu suất

Chiến dịch mới nhất dựa trên các nỗ lực rộng lớn hơn của Trung Quốc nhằm tái cấu trúc nền tảng công nghiệp của mình. Năm 2025, chính quyền đã triển khai rà soát các tài sản công nghiệp cũ từ monome tới polyme, giảm ngưỡng được xem là cơ sở hóa chất "cũ" từ 30 năm xuống 20 năm và cho thấy lập trường nghiêm khắc hơn đối với năng lực sản xuất lạc hậu.

Trong khi sáng kiến đó chủ yếu tập trung nhận diện và rà soát các tài sản cũ, kế hoạch hành động vừa được công bố chuyển trọng tâm sang hiệu suất năng lượng. Thay vì chỉ dựa vào tuổi đời, chính sách mới thiết lập các tiêu chuẩn tiêu thụ năng lượng và hiệu quả bắt buộc mà các nhà sản xuất phải đáp ứng bất kể thời điểm nhà máy được xây dựng.

Cách tiếp cận này cho thấy Bắc Kinh ngày càng chú trọng vào việc nâng cao hiệu quả năng lượng, giảm cường độ phát thải carbon và tăng sức cạnh tranh công nghiệp, đồng thời để ngỏ số phận của từng tài sản dựa trên khả năng đáp ứng các tiêu chuẩn vận hành ngày càng khắt khe.

Các cơ sở ethylene dưới 800.000 tấn/năm là đối tượng chủ chốt, polyme không nằm trong phạm vi

Ngành hóa dầu giữ vai trò nổi bật trong chiến dịch mới này. Giới chức kêu gọi hiện đại hóa các quy trình lọc dầu chủ chốt cũng như các chuỗi giá trị hóa dầu chính, bao gồm sản xuất olefin và monoethylene glycol (MEG). Khác với cải cách năm 2025, chính sách mới không đề cập trực tiếp đến các sản phẩm polyme như polyethylene (PE), polypropylene (PP) hoặc PVC.

Chính sách đặc biệt yêu cầu các cơ sở cracking ethylene sử dụng naphtha có công suất dưới 800.000 tấn/năm phải đẩy nhanh các nỗ lực nâng cấp và hiện đại hóa. Mặc dù chưa có quy định đóng cửa ngay lập tức dựa trên quy mô, biện pháp này tạo áp lực bổ sung lên các cơ sở cracking nhỏ hơn, vốn thường cũ kỹ và nhìn chung kém hiệu quả năng lượng hơn các cơ sở quy mô lớn hiện đại tại Trung Quốc.

Các chuyên gia trong ngành từ lâu đã nhận định rằng các cơ sở cracking công suất dưới 800.000 tấn/năm là những tài sản dễ tổn thương nhất trong lĩnh vực hóa dầu của Trung Quốc, nhất là khi các tổ hợp tích hợp mới tiếp tục được hưởng lợi thế quy mô và chi phí đáng kể.

Nâng cấp trước năm 2028 hoặc đối mặt với nguy cơ đóng cửa

Yếu tố quan trọng nhất của chiến dịch là việc đặt ra hạn chót tuân thủ rõ ràng.

Các dự án không đáp ứng giới hạn tiêu thụ năng lượng bắt buộc và các tiêu chuẩn hiệu quả năng lượng phải hoàn thành nâng cấp trước cuối năm 2028 và nỗ lực đạt mức hiệu quả chuẩn. Các cơ sở không hoàn thành nâng cấp đúng thời hạn hoặc vẫn không đạt tiêu chuẩn sau khi cải tạo sẽ bị loại bỏ và đóng cửa theo quy định.

Nhằm hỗ trợ quá trình chuyển đổi, chính quyền sẽ cung cấp các ưu đãi tài chính, bao gồm trợ cấp lên tới 20% tổng chi phí đầu tư được phê duyệt. Ưu tiên sẽ dành cho các dự án đạt mức hiệu quả chuẩn sau nâng cấp. Chính phủ cũng lên kế hoạch tăng cường cơ chế giá điện áp dụng chi phí cao hơn đối với các hoạt động kém hiệu quả.

Ý nghĩa tiềm ẩn đối với ngành ethylene của Trung Quốc

Chính sách này đưa ra một lộ trình rõ ràng hơn so với hoạt động rà soát tài sản cũ năm ngoái. Thay vì ngay lập tức buộc các cơ sở cũ phải rời khỏi thị trường, Bắc Kinh tạo cơ hội cho các nhà sản xuất hiện đại hóa đồng thời đặt ra hạn chót tuân thủ chặt chẽ.

Do đó, tuổi đời có thể không còn là yếu tố quyết định tài sản nào vẫn tồn tại. Các cơ sở cracking quy mô nhỏ, cũ kỹ nhưng nâng cấp thành công có thể tiếp tục hoạt động sau năm 2028, trong khi những nhà máy không cải thiện hiệu quả năng lượng sẽ đối diện nguy cơ đóng cửa rõ rệt. Nếu một tỷ lệ đáng kể các cơ sở cracking nhỏ nâng cấp thành công và tiếp tục hoạt động, điều này có thể kéo dài tình trạng dư cung toàn cầu và trì hoãn quá trình tái cân bằng thị trường mà các nhà sản xuất ở khu vực khác kỳ vọng.

Mức độ các nhà sản xuất lựa chọn đầu tư nâng cấp trong ba năm tới có thể sẽ quyết định liệu chiến dịch này chủ yếu dẫn đến hiện đại hóa hay thực sự giảm bớt đáng kể năng lực sản xuất ethylene cũ của Trung Quốc.